Projektligji “Për donacionet dhe sponsorizimet’’

Pershendetje
Nje problematike e hasur së fundmi është se subjektet donatore kërkojnë faturë për një donacion të caktuar. Legjislacioni tatimor nuk përcakton se duhet lëshuar futurë nga subjekti që pranon donacionin/sponsorizimin. Mendoj se duhet përcaktuar saktë se për kalimin e fondeve mjafton vetëm kontrata dhe jo faturë pasi ky nuk është një shërbim që i ofrohet donatorit/sponsorit.

Përshëndetje, unë jam Suela Lala nga Fondacioni Se Bashku.
Sugjerimet tona për këtë ligj lidhen me nevojën për të përmendur personat me aftësi të kufizuara dhe promovimin e të drejtave të tyre në mënyrë specifike në këtë ligj. Personat me aftësi të kufizuara vazhdojnë të jenë të izoluar dhe të ndarë nga shoqëria dhe në një situatë ku donatorët ndërkombëtarë po tërheqin ngadalë mbështetjen për organizatat, ne do të duhet të mbështetemi te donatorët vendas.
Ne vazhdojmë të përballemi me diskriminim dhe përjashtim në shoqëri.
Për më tepër, përqindja e njohjes së fondeve të dhëna nuk duhet t'i japë përparësi vetëm artit dhe kulturës, por edhe fushave të tjera. Ne e kuptojmë se ndoshta aty donatorët marrin më shumë dukshmëri, por kjo ngre shqetësimin se shumica e donacioneve do të shkojnë për spektakle të padobishme në vend që të kontribuojnë në mirëqenien e atyre që mbeten më shumë prapa.

1️⃣ Koment mbi Nenin 4 / Nenin 5

(Përjashtimi i subjekteve tregtare që organizojnë evente)

Formulim i moderuar dhe zyrtar:

Vërejtje / Sugjerim për përmirësim

Sugjerohet të rishikohet përfshirja e subjekteve tregtare shqiptare (SHPK) që ushtrojnë veprimtari në organizimin e eventeve, shfaqjeve artistike, festivaleve dhe aktiviteteve kulturore.

Përjashtimi i tyre nga skema e sponsorizimeve mund të krijojë efekte të padëshiruara praktike, siç është orientimi i detyruar drejt krijimit të organizatave jofitimprurëse vetëm për qëllime procedurale, duke shtuar kompleksitet administrativ dhe rrezik për evazion fiskal.

Në interes të transparencës, formalizimit të tregut dhe rritjes së efikasitetit, sugjerohet që subjektet tregtare që veprojnë ligjërisht në fushën e organizimit të eventeve kulturore të lejohen të jenë përfitues të kësaj skeme, në kushte të qarta dhe të kontrollueshme, në mënyrë të ngjashme me praktikat e ndjekura në vende të rajonit dhe BE-së.

Koment mbi Nenin 7

(Ndalimi i sponsorizimeve nga industria e pijeve alkoolike)

Formulim i moderuar dhe i argumentuar:

Vërejtje / Sqarim praktik

Në praktikën ndërkombëtare, përfshirë vendet e Bashkimit Europian, projektet kulturore dhe festivalet artistike financohen shpesh nga sponsorë që operojnë në industrinë e pijeve alkoolike, duke respektuar kufizime të qarta mbi reklamimin dhe targetimin e audiencave të ndjeshme.

Përjashtimi total i këtij sektori nga sponsorizimet kulturore mund të krijojë vështirësi serioze në financimin e projekteve madhore, të cilat zakonisht nuk mbështeten nga buxheti i shtetit.

Sugjerohet të shqyrtohet një qasje më e balancuar, ku të lejohet sponsorizimi financiar nga ky sektor, duke vendosur rregulla të qarta për formën e vizibilitetit, pa promovim të drejtpërdrejtë të produkteve dhe në përputhje me legjislacionin për mbrojtjen e të miturve.

Koment specifik mbi shembullin praktik (p.sh. Aquila Liquori)
Formulim institucional:

Sqarim me karakter ilustrues

Në rastet kur një kompani e industrisë së pijeve alkoolike sponsorizon një event kulturor me një vlerë financiare të caktuar, pa synim promovimin e drejtpërdrejtë të produkteve, por vetëm mbështetjen e aktivitetit artistik, ndalimi absolut i sponsorizimit mund të jetë disproporcional ndaj qëllimit të ligjit.

Një ndarje e qartë mes “sponsorizimit financiar” dhe “reklamimit të produkteve” do të ndihmonte në zbatimin praktik të ligjit dhe në garantimin e interesit publik, pa dëmtuar zhvillimin e industrisë kulturore.

Koment 1
Neni 4, pika 5
Neni 5, pika 1

Objekti: Përjashtimi i subjekteve tregtare që organizojnë evente kulturore

Vërejtje dhe sugjerim për përmirësim

Në referencë të nenit 4, pika 5 dhe nenit 5, pika 1 të projektligjit, sugjerohet të rishikohet përjashtimi i subjekteve tregtare shqiptare (SHPK / SHA) që ushtrojnë veprimtari në fushën e organizimit të eventeve, shfaqjeve artistike, festivaleve dhe aktiviteteve kulturore.

Në praktikë, këto subjekte janë aktorët kryesorë që realizojnë veprimtari kulturore me interes publik dhe përjashtimi i tyre nga skema e sponsorizimeve mund të krijojë efekte të padëshiruara, si detyrimi për të krijuar organizata jofitimprurëse vetëm për qëllime procedurale.

Një situatë e tillë rrit kompleksitetin administrativ dhe rrezikun për informalitet apo evazion fiskal. Në interes të transparencës dhe formalizimit të tregut, sugjerohet që subjektet tregtare që veprojnë ligjërisht në këtë sektor të lejohen të jenë përfitues të sponsorizimeve, në kushte të qarta dhe të kontrollueshme, në përputhje me parimet e ligjshmërisë dhe proporcionalitetit.

Koment 2
Neni 7, pika 3
Neni 7, pika 6

Objekti: Ndalimi i sponsorizimeve nga industria e pijeve alkoolike

Vërejtje me karakter praktik dhe krahasues

Në referencë të nenit 7, pikat 3 dhe 6, sugjerohet të rishikohet ndalimi i plotë i sponsorizimeve nga subjektet që ushtrojnë veprimtari në industrinë e pijeve alkoolike.

Në praktikat e vendeve të Bashkimit Europian, si dhe në rajon, projektet kulturore dhe festivalet artistike financohen shpesh nga ky sektor, duke respektuar kufizime të qarta mbi formën e reklamimit dhe mbrojtjen e të miturve.

Një ndalim absolut i këtij sektori nga sponsorizimet kulturore mund të krijojë vështirësi serioze në financimin e projekteve madhore, të cilat zakonisht nuk mbështeten nga buxheti i shtetit. Sugjerohet një qasje më e balancuar, që lejon sponsorizimin financiar, duke vendosur kufizime të qarta për mënyrën e promovimit.

Koment 3
Neni 7, pika 6

Objekti: Dallimi mes sponsorizimit financiar dhe reklamimit të produkteve

Sqarim për zbatim praktik

Në referencë të nenit 7, pika 6, sugjerohet të bëhet një ndarje më e qartë ndërmjet sponsorizimit financiar dhe reklamimit të drejtpërdrejtë të produkteve.

Në rastet kur një kompani e industrisë së pijeve alkoolike sponsorizon një event kulturor pa synim promovimin e produkteve, por vetëm mbështetjen financiare të aktivitetit artistik, ndalimi i plotë i sponsorizimit rezulton disproporcional ndaj qëllimit të ligjit.

Një formulim më i qartë do të ndihmonte në zbatimin praktik të ligjit dhe në garantimin e interesit publik, pa penguar zhvillimin e industrisë kulturore.

Koment 4
Neni 7, pikat 3–7

Objekti: Trajtim i barabartë me sektorë të tjerë (sporti / futbolli)

Vërejtje krahasuese

Në referencë të nenit 7, pikat 3–7, vërehet se sektori i kulturës trajtohet më kufizueshëm krahasuar me sektorë të tjerë, si sporti, ku sponsorizimet nga industri të ndryshme përbëjnë një burim të rëndësishëm financimi.

Një qasje e harmonizuar ndërmjet sektorëve do të kontribuonte në krijimin e një mjedisi të barabartë konkurrues dhe në uljen e varësisë së aktiviteteve kulturore nga fondet publike.

Koment i riformuluar
Neni 7, pika 4 dhe Neni 7, pika 7

(lojërat e fatit / bastet / reklamimi)

Vërejtje dhe sugjerim për harmonizim me politikat publike

Në referencë të nenit 7, pika 4 dhe nenit 7, pika 7 të projektligjit, sugjerohet rishikimi i qasjes për sponsorizimet nga subjektet që ushtrojnë veprimtari në fushën e basteve dhe lojërave të fatit.

Duke qenë se po ndërmerren ndryshime ligjore/politika publike që synojnë rregullimin dhe lejimin e basteve online dhe lojërave të fatit në një kuadër të kontrolluar, do të ishte e arsyeshme që ky orientim të reflektohet edhe në legjislacionin për sponsorizimet, për të shmangur mospërputhje dhe paqartësi në zbatim.

Në këtë kuadër, sugjerohet të lejohet sponsorizimi nga kompani të licencuara të basteve/lojërave të fatit për veprimtari sportive dhe, kur është e aplikueshme, edhe për veprimtari kulturore, me kusht që:

sponsorizimi të jetë i lidhur me evente me audiencë kryesisht madhore (18+),

të ketë kufizime të qarta për formën e reklamimit dhe të mos synojë të miturit,

të respektohen rregullat e përgjegjshmërisë sociale dhe mbrojtjes së konsumatorit,

vizibiliteti (logo/brand) të jetë proporcional dhe i përcaktuar qartë në kontratë, në përputhje me parimet e këtij ligji.

Një rregullim i tillë do të krijonte një kuadër më realist për financimin e aktiviteteve sportive dhe kulturore, duke ruajtur njëkohësisht interesin publik, mbrojtjen e të miturve dhe kontrollin shtetëror mbi sektorin.

Shoqata Rajonale e Futbollit Durrës – Qëndrim mbi projektligjin “Për donacionet dhe sponsorizimet”

Shoqata Rajonale e Futbollit Durrës mbështet pa ekuivoke një kornizë që e bën sponsorizimin në sport të parashikueshëm dhe të leverdishëm për biznesin, por teksti aktual, siç është formuluar, nuk e garanton këtë. Duke qenë një treg rajonal i mbështetur kryesisht në sponsorë të vegjël e të mesëm, çdo paqartësi konceptuale ose fiskale përkthehet drejtpërdrejt në më pak burime për klubet dhe për moshat e reja.

Në rrafshin material, përkufizimet nuk janë të pastra. Sponsorizimi përshkruhet si marrëdhënie që i jep sponsorit të drejtë të “promovojë dhe reklamoje”, ndërkohë “promovimi” vetë përkufizohet pa synim të drejtpërdrejtë reklamues. Ky dualizëm e shtyn marrëveshjen drejt trajtimit si shërbim reklame, me pasoja në TVSH dhe në kontabilizimin e të ardhurave te klubi. Zgjidhja duhet të jetë e qartë: sponsorizimi lidhet me të drejta vizibiliteti jo-reklamuese, ndërsa blerja e hapësirës së reklamës është kontratë tjetër dhe nuk hyn në këtë regjim.

Fusha e zbatimit për sportin mbetet e paqartë. Teksti nis me organet publike si përfitues, pastaj rendit OJF, organizata/shoqëri sportive dhe individë, duke lënë pezull rastet tipike privat–privat (sponsor–klub/federatë). Duhet të thuhet shprehimisht se për sportin përfitues të drejtpërdrejtë janë klubet dhe federatat; rregullat e transparencës së sektorit publik zbatohen vetëm kur përfitues është organ publik.

Në pjesën fiskale, mekanizmi është i dyzuar. Përdoren njëkohësisht “shpenzim i zbritshëm” dhe formulime të tipit “zbritet nga shuma që i paguhet administratës tatimore”. Pa një term unik dhe teknik (kredi tatimore mbi tatimin mbi fitimin, me kufi të qartë “deri në 30%” të detyrimit), sponsori nuk ka lexueshmëri ex-ante të përfitimit dhe nuk merr dot vendim të shpejtë. Po aq problematike është trajtimi i sponsorizimeve në natyrë: lidhja me “shpenzimet e blerjes” dhe shtyrja në vitin pasardhës nuk reflektojnë vlerën reale të kontributit dhe krijojnë mospërputhje me sponsorizimet monetare. Kërkohet vlerësim me vlerë tregu, i dokumentuar, dhe aplikim në të njëjtin vit tatimor si të hollat.

Ndërveprimi me regjimin e përgjithshëm është dekurajues. Uljat e tavanit të shpenzimit të zbritshëm nga 5% në 3% e ngushtojnë hapësirën reale për sponsorizim, sidomos për bizneset lokale të Durrësit që operojnë me marzhe të kufizuara. Edhe nëse sektorialisht parashikohet 30%, baza më e vogël e shpenzimit të zbritshëm nuk e nxit volumin. Zgjidhja është që sporti të mos kushtëzohet nga ky tavan ose, së paku, kufiri të mos bjerë nën nivelin 5% që ka funksionuar deri më sot.

Shtesa procedurale e verifikimit paraprak të “interesit publik” përpara kontratës, së bashku me raportimin 30-ditor pa format minimal dhe me të drejtën shumë të gjerë për kërkim dokumentesh, krijon burokraci të tepërt dhe vonesa, pa shtuar realisht integritetin e skemës. Autoritetet kanë tashmë instrumente kontrolli dhe të dhëna në regjistra; ligji duhet të garantojë qartësi dhe standarde të barabarta, jo kërkesa të paobjektivizuara që ndikojnë disproporcionalisht te klubet rajonale.

Së fundi, dispozita për konfliktin e interesit është e paplotë. Pa përkufizim të qartë, shtrirje dhe pasoja për shkeljet materiale, hapen hapësira për interpretim që krijojnë pasiguri për palë që veprojnë rregullisht.

Shoqata Rajonale e Futbollit Durrës kërkon rishkrim të pjesëve kyçe: definicion i pastër i sponsorizimit (jo reklamë), qartësim i subjekteve përfituese në sport (klub/federatë drejtpërdrejt), mekanizëm i unifikuar fiskal si kredi tatimore deri në 30% me trajtim simetrik të kontributeve në të holla dhe në natyrë, si dhe thjeshtëzim i kërkesave procedurale. Vetëm kështu ligji do të funksionojë në praktikë dhe do të sjellë rritje të qëndrueshme të sponsorizimeve në futbollin rajonal.

Shoqata Rajonale e Futbollit Tiranë – Vërejtje mbi projektligjin “Për donacionet dhe sponsorizimet”

Shoqata Rajonale e Futbollit Tiranë e konsideron të domosdoshëm një kuadër që nxit realisht sponsorizimin në sport, por teksti i hedhur në konsultim nuk e arrin këtë qëllim. Në thelb, projekti e zhvendos sponsorizimin nga një marrëdhënie kontraktore mes subjekteve private në një proces me ngarkesë administrative, duke vendosur filtra dhe kërkesa që dekurajojnë bizneset dhe e bëjnë të pasigurt planifikimin financiar për klubet.

Përkufizimet krijojnë pasiguri materiale. “Sponsorizimi” përshkruhet si marrëdhënie që i jep sponsorit të drejtë të “promovojë dhe reklamoje”, ndërkohë që “promovimi” vetë përcaktohet pa synim të drejtpërdrejtë reklamues. Ky kontrast hap rrugë që marrëveshjet e sponsorizimit të rishikohen si shërbime reklame, me pasoja në TVSH dhe në trajtimin kontabël të të ardhurave te përfituesi sportiv. Zgjidhja duhet të jetë e qartë: sponsorizimi lidhet me të drejta vizibiliteti jo-reklamuese dhe blerja e hapësirës së reklamës është marrëdhënie tjetër, jashtë këtij ligji.

Fusha e zbatimit nuk del e qartë për sportin. Teksti nis me organet publike dhe pastaj rendit OJF, organizata/shoqëri sportive dhe individë. Në praktikë, pjesa dërrmuese e sponsorizimeve në futboll janë marrëdhënie privat–privat (sponsor–klub/federatë). Duhet sanksionuar shprehimisht që për sportin ligji zbatohet drejtpërdrejt edhe kur përfitues është klub apo federatë, ndërsa rregullat e transparencës së sektorit publik aplikohen vetëm kur përfitues është organ publik.

Mekanizmi fiskal është i paqartë dhe i dyfishtë. Teksti lë të hapur nëse kemi zbritje nga baza (“shpenzim i zbritshëm”) apo ulje direkte të detyrimit (“zbritet nga shuma që i paguhet administratës tatimore”). Pa një formulim të vetëm dhe teknikisht të saktë, sponsori nuk ka lexueshmëri ex-ante të përfitimit. Po kaq problematik është trajtimi i sponsorizimeve në natyrë me referencë te “shpenzimet e blerjes” dhe lidhja me vitin pasardhës: kjo nuk pasqyron vlerën reale të kontributit dhe prish simetrinë me sponsorizimet monetare. Duhet unifikuar qartësisht se sponsorizimi në sport përfiton kredi tatimore deri në 30% mbi tatimin mbi fitimin, e zbritur drejtpërdrejt nga detyrimi i pagueshëm, dhe se sponsorizimet në natyrë vlerësohen me vlerë tregu dhe trajtohen në të njëjtin vit.

Në regjimin e përgjithshëm, ulja e kufirit të shpenzimit të zbritshëm nga 5% në 3% e ngushton hapësirën reale për sponsorizim, pavarësisht se kapitulli sektorial kërkon të ngrejë intensitetin e përfitimit. Kjo përplasje sinjalesh nuk nxit volum; sponsorët me kapacitete më të mëdha frenohen nga tavani i ulët, ndërsa klubet humbasin mundësi financimi.

Kërkesat shtesë procedurale e rëndojnë panevojshëm procesin. Verifikimi paraprak i “interesit publik” përpara kontratës, raportimi 30-ditor pa format të tipizuar dhe e drejta e gjerë për kërkim dokumentesh pa kritere të përcaktuara rrezikojnë vonesa, trajtim të pabarabartë dhe kosto administrative të pajustifikuara. Nëse qëllimi është integriteti dhe kontrolli, mjafton një paketë e qartë dokumentesh që tashmë gjenerohen nga kontrata dhe sistemi fiskal, ndërsa çdo verifikim të bazohet në rregulla të qarta dhe të parashikueshme.

Së fundi, dispozita për konfliktin e interesit mbetet e paplotë; mungojnë përkufizimi, shtrirja dhe pasojat e shkeljeve materiale. Pa këto elemente, neni nuk garanton dot as mbrojtjen e buxhetit, as sigurinë juridike të palëve të rregullta.

Shoqata Rajonale e Futbollit Tiranë kërkon që kapitulli për sportin të jetë i vetëqëndrueshëm dhe i pangatërrueshëm me rregulla që kanë kuptim për fusha të tjera: definicion i pastër i sponsorizimit (jo reklamë), qartësi mbi subjektet përfituese (klub/federatë drejtpërdrejt), mekanizëm i unifikuar fiskal si kredi tatimore deri në 30% me trajtim simetrik të kontributeve në të holla dhe në natyrë, si dhe thjeshtëzim i kërkesave procedurale për të shmangur burokracinë që pengon tregun e sponsorizimit në futboll.

Shoqata Rajonale e Futbollit Elbasan – Qëndrim mbi projektligjin “Për donacionet dhe sponsorizimet”

Shoqata e Futbollit Elbasan dëshiron një ligj të thjeshtë dhe të qartë që i ndihmon klubet, akademitë dhe bizneset të bashkëpunojnë pa pengesa. Teksti në konsultim, siç është, nuk e arrin ende këtë.

Së pari, përkufizimet nuk janë të pastra. Sponsorizimi lejon “promovim dhe reklamë”, ndërsa “promovimi” vetë përkufizohet pa synim reklamues. Kjo hap rrugë që marrëveshjet e sponsorizimit të trajtohen si shërbime reklame, me pasoja në TVSH dhe në llogaritë e klubeve. Duhet thënë thjesht: sponsorizimi jep të drejta vizibiliteti jo-reklamuese (emër/logo, prani në event), ndërsa reklama është kontratë tjetër dhe nuk hyn në këtë ligj.

Së dyti, nuk është e qartë kush janë përfituesit kur flasim për sportin. Teksti nis me organet publike dhe pastaj përmend OJF-të, shoqëritë/organizatat sportive dhe individët. Në futboll, shumica e marrëdhënieve janë kompani–klub. Duhet të shkruhet qartë që për sportin përfitues të drejtpërdrejtë janë klubet dhe federatat; rregullat e posaçme të transparencës për sektorin publik zbatohen vetëm kur përfitues është organ publik.

Së treti, pjesa fiskale është e paqartë. Teksti përdor njëkohësisht “shpenzim i zbritshëm” dhe “zbritet nga shuma që i paguhet administratës tatimore”, duke lënë të paqartë nëse bëhet fjalë për zbritje nga baza apo për ulje direkte të tatimit. Kjo e bën të pamundur që sponsori të llogarisë paraprakisht përfitimin. Nevojitet një mekanizëm i vetëm dhe i thjeshtë: kredi tatimore deri në 30% mbi tatimin mbi fitimin. Po kështu, sponsorizimet në natyrë duhet të vlerësohen me çmim tregu dhe të llogariten në të njëjtin vit si sponsorizimet me para, që të mos krijohen mospërputhje.

Së katërti, ulja e kufirit të përgjithshëm të shpenzimit të zbritshëm nga 5% në 3% e ngushton hapësirën reale për sponsorizim, sidomos për bizneset lokale me marzhe të vogla. Edhe nëse parashikohet 30% në kreun sektorial, baza më e vogël nuk nxit volum. Për sportin nuk duhet të vlejë ky tavan, ose të paktën kufiri të mos bjerë nën 5%.

Së pesti, kërkesat procedurale janë të tepërta. Vërtetimi paraprak i “interesit publik” para kontratës, raporti brenda 30 ditësh pa format standard dhe e drejta shumë e gjerë për kërkim dokumentesh sjellin vonesa dhe kosto pa shtuar realisht integritetin. Autoritetet kanë tashmë mjetet e kontrollit dhe të dhënat në regjistra; ligji duhet të garantojë rregulla të qarta, të njëjta për të gjithë, jo barrë shtesë.

Së fundi, neni për konfliktin e interesit është i paplotë. Duhet të përcaktojë qartë çfarë është konflikt, kur ndalohet, si deklarohet mungesa e konfliktit dhe cilat janë pasojat vetëm kur ka shkelje reale.

Me këto rishkrime, ligji do të bëhet i përdorshëm për klubet, i kuptueshëm për biznesin dhe me efekt të menjëhershëm për futbollin në Elbasan dhe në gjithë vendin.

Shoqata Rajonale e Futbollit Shkodër – Qëndrim mbi projektligjin “Për donacionet dhe sponsorizimet”

Ne duam një ligj të thjeshtë, të drejtë dhe që funksionon në terren. Në Shkodër, futbolli mbahet gjallë nga bizneset lokale, nga njerëz që japin nga e tyre sepse besojnë te sporti. Teksti në konsultim, siç është, nuk e bën jetën më të lehtë as për klubet, as për sponsorët.

Së pari, përkufizimet ngatërrojnë punën. Thuhet se sponsorizimi lejon “promovim dhe reklamë”, ndërsa “promovimi” vetë përkufizohet si pa synim reklamues. Kjo i hap derë që marrëveshjet të trajtohen si reklama me TVSH e me gjithë zinxhirin e rregullave për shërbime marketingu. Për ne sponsorizimi është mbështetje me të drejta vizibiliteti të thjeshta (emër, logo, prani në event), ndërsa reklama është kontratë tjetër. Kjo vijë ndarëse duhet të jetë e qartë në ligj.

Së dyti, nuk del pastër kush janë përfituesit kur flasim për sportin. Teksti nis me organet publike dhe më pas përmend OJF, organizata/shoqëri sportive e individë. Në praktikë, në Shkodër shumica e marrëdhënieve janë kompani–klub. Duhet të shkruhet shprehimisht që për sportin përfitues të drejtpërdrejtë janë klubet dhe federatat; rregullat e veçanta të transparencës së sektorit publik vlejnë vetëm kur përfitues është vetë një organ publik.

Së treti, pjesa fiskale është e paqartë. Në një vend shkruhet “shpenzim i zbritshëm”, në një vend tjetër “zbritet nga shuma që i paguhet administratës tatimore”. Njëherë duket zbritje nga baza, njëherë duket ulje direkte e tatimit. Me këtë paqartësi sponsori nuk llogarit dot paraprakisht përfitimin. Duhet një formulë e vetme, e shkruar siç duhet: kredi tatimore deri në 30% mbi tatimin mbi fitimin. Po ashtu, sponsorizimet në natyrë duhen vlerësuar me çmim tregu dhe të llogariten në të njëjtin vit si sponsorizimet me para; lidhja me “shpenzimet e blerjes” dhe shtyrja në vitin pasardhës nuk reflektojnë vlerën reale të kontributit dhe prishin kalendarin financiar.

Së katërti, ulja e kufirit të përgjithshëm të shpenzimit të zbritshëm nga 5% në 3% e ngushton hapësirën reale për sponsorizim. Edhe nëse parashikohet 30% te kreu sektorial, baza më e vogël nuk nxit volum, sidomos për bizneset e Shkodrës që punojnë me marzhe të kufizuara dhe duan ta dinë qartë sa mund të alokojnë për sportin.

Së pesti, procedurat janë të rënda. Vërtetimi paraprak i “interesit publik” para kontratës, raporti brenda 30 ditësh pa format standard dhe e drejta shumë e gjerë për kërkim dokumentesh sjellin vonesa dhe kosto, por jo më shumë siguri. Administrata ka tashmë instrumente kontrolli dhe të dhëna në regjistra; ligji duhet të sjellë rregulla të qarta dhe të barabarta, jo pengesa që ulin dëshirën për të sponsorizuar.

Së fundi, neni për konfliktin e interesit është i paplotë: nuk përcakton qartë çfarë është konflikt, shtrirjen e ndalimeve, si bëhet deklarimi dhe cilat janë pasojat vetëm kur ka shkelje reale. Pa këto, rrezikojmë interpretim rast pas rasti.

Shoqata Rajonale e Futbollit Shkodër kërkon rishkrim të pjesëve kyçe: definicion i pastër i sponsorizimit (jo reklamë), saktësim i subjekteve përfituese në sport (klub/federatë si përfitues direkt), mekanizëm i unifikuar fiskal si kredi tatimore deri në 30% me trajtim të barabartë të kontributeve në para dhe në natyrë, si dhe thjeshtëzim i kërkesave procedurale. Vetëm kështu ligji do të jetë i kuptueshëm për biznesin, i përdorshëm për klubet dhe me efekt të vërtetë për futbollin e Shkodrës.

Shoqata Rajonale e Futbollit Lezhë – Qëndrim parimor mbi projektligjin “Për donacionet dhe sponsorizimet”

Ne duam një ligj që e hap rrugën, jo që e ngushton. Sponsorizimi është oksigjen për futbollin e Lezhës—për klubet, akademitë, fëmijët që rriten në fusha—dhe ligji duhet ta bëjë këtë mbështetje të thjeshtë, të parashikueshme dhe me kuptim për biznesin.

Parimi i parë: sponsorizimi nuk është reklamë. Ligji duhet ta thotë qartë që marrëdhënia sponsor–klub sjell vizibilitet të ndershëm (emër, logo, prani), jo shërbim marketingu me TVSH e paqartësi. Vetëm kështu ruhet besimi dhe nuk i largohet biznesi.

Parimi i dytë: përfituesi në sport janë vetë klubet dhe federatat, pa filtra të panevojshëm. Marrëdhëniet privat–privat duhet të lejohen të ecin normalisht; rregullat e sektorit publik të vlejnë vetëm kur përfitues është institucion publik.

Parimi i tretë: qartësi fiskale ex-ante. Duhet një formulë e vetme dhe e kuptueshme për këdo: kredi tatimore deri në 30% që zbret drejtpërdrejt nga tatimi mbi fitimin. Kontributet në natyrë të vlefësohen me çmim tregu dhe të llogariten në të njëjtin vit, që biznesi të dijë saktë çfarë fiton dhe klubi çfarë merr.

Parimi i katërt: mos e ngushtoni hapësirën. Ulja e kufirit të përgjithshëm nga 5% në 3% e bën tortën më të vogël dhe nuk nxit volum, sidomos për bizneset lokale. Sporti nuk duhet të penalizohet nga ky tavan.

Parimi i pestë: më pak burokraci, më shumë përgjegjësi. Kërkesat duhet të jenë të kuptueshme dhe të njëjta për të gjithë, me dokumente minimale që ekzistojnë tashmë, jo me pengesa që shtyjnë kontratat dhe shterojnë vullnetin për të ndihmuar.

Parimi i gjashtë: konflikt interesi i rregulluar thjesht e drejt. Të ndëshkohet abuzimi, jo sponsorizimet e rregullta që mbajnë gjallë sportin.

Nëse këto parime pasqyrohen qartë, ligji do të sjellë para reale te fusha, do t’i japë biznesit siguri dhe do ta bëjë futbollin e Lezhës më të fortë. Nëse jo, rrezikojmë ta kemi ligjin në letër dhe tribunat bosh.

Shoqata Rajonale e Futbollit Gjirokastër – Qëndrim parimor mbi projektligjin “Për donacionet dhe sponsorizimet”

Ne duam një ligj që e ndihmon realisht futbollin e Gjirokastrës: të thjeshtë, të qartë dhe të zbatueshëm për bizneset lokale që mbajnë klubet dhe moshat.

Së pari, sponsorizimi nuk është reklamë. Marrëdhënia sponsor–klub duhet të sjellë vizibilitet të ndershëm (emër, logo, prani në event), jo ta kthejë kontratën në shërbim marketingu me TVSH dhe paqartësi. Kjo vijë ndarëse duhet të shkruhet qartë.

Së dyti, përfituesit në sport janë vetë klubet dhe federatat. Marrëdhëniet privat–privat duhet të funksionojnë pa filtra të panevojshëm; rregullat e transparencës së sektorit publik të zbatohen vetëm kur përfitues është institucion publik.

Së treti, qartësi fiskale paraprakisht. Duhet një formulë e vetme, e kuptueshme për këdo: *kredi tatimore deri në 30%*, e cila zbret drejtpërdrejt nga tatimi mbi fitimin. Kontributet në natyrë të vlerësohen me çmim tregu dhe të llogariten në të njëjtin vit si sponsorizimet monetare, që biznesi të dijë saktë çfarë fiton dhe klubi çfarë merr.

Së katërti, mos e ngushtoni hapësirën për të sponsorizuar. Uljat e kufirit të përgjithshëm nga 5% në 3% e bëjnë bazën më të vogël dhe nuk nxisin volum, sidomos për bizneset e vogla e të mesme në qarkun tonë. Sporti nuk duhet penalizuar nga ky tavan.

Së pesti, më pak burokraci, më shumë rregull. Verifikime dhe raporte po, por me kërkesa minimale, formate të qarta dhe afate reale, jo pengesa që vonojnë marrëveshjet dhe ulin dëshirën për të ndihmuar.

Së fundi, konflikt interesi i rregulluar thjesht e drejt: të ndëshkohet abuzimi, jo sponsorizimet e rregullta që mbajnë gjallë futbollin.

Nëse këto parime pasqyrohen qartë, ligji do të sjellë para reale në fushë, do t’i japë biznesit siguri dhe do ta bëjë futbollin e Gjirokastrës më të qëndrueshëm. Nëse jo, rrezikojmë një ligj në letër dhe pak efekt në terren.

Shoqata Rajonale e Futbollit Fier – Qëndrim mbi projektligjin “Për donacionet dhe sponsorizimet”

Fieri ka traditë futbolli dhe një ekonomi lokale që mund të mbajë ekipet, nëse rregullat janë të qarta dhe të drejta. Projektligji aktual nuk e jep ende këtë qartësi.

Sponsorizimi dhe reklama nuk janë e njëjta gjë. Kur teksti lejon njëkohësisht “promovim” dhe “reklamë”, rreziku është që marrëveshjet e sponsorizimit të trajtohen si shërbime marketingu me TVSH dhe paqartësi kontabël. Për futbollin, sponsorizimi do të thotë mbështetje kundrejt vizibilitetit të ndershëm (emër, logo, prani), jo fushata shitjeje. Kjo vijë duhet të jetë e prerë në ligj.

Edhe fusha e zbatimit duhet të thuhet pa rrotulla: për sportin, përfitues të drejtpërdrejtë janë klubet dhe federatat. Rregullat e posaçme të transparencës vlejnë kur përfitues është organ publik; për marrëdhëniet biznes–klub nuk duhen filtra që s’kanë lidhje me sektorin privat.

Në anën fiskale kërkohet unifikim. Përdorimi paralel i “shpenzimit të zbritshëm” dhe “zbritjes nga shuma që i paguhet administratës tatimore” krijon pasiguri dhe i bën sponsorët të hezitojnë. Duhet një formulë e vetme, e kuptueshme për këdo: *kredi tatimore deri në 30%* mbi *tatimin mbi fitimin*, e zbritur direkt nga detyrimi. Kontributet në natyrë (pajisje, punime, shërbime) të vlerësohen me çmim tregu dhe të llogariten në të njëjtin vit si sponsorizimet monetare, që biznesi dhe klubi ta dinë saktë efektin financiar.

Po ashtu, ngushtimi i kufirit të përgjithshëm nga 5% në 3% e bën tortën më të vogël. Edhe me një normë 30% në kreun sektorial, baza e kufizuar nuk nxit volum, sidomos për bizneset e vogla dhe të mesme të Fierit që mund ta mbështesin futbollin nëse shohin kuptim ekonomik. Sporti nuk duhet të penalizohet nga ky tavan.

Më në fund, procedurat duhen thjeshtuar. Verifikimi paraprak i “interesit publik”, raporti 30-ditor pa model të qartë dhe kërkesa shumë e gjerë për dokumente shtojnë kosto dhe kohë, pa sjellë garanci të re. Kontrolli dhe përgjegjësia ekzistojnë; ligji duhet të vendosë rregulla të barabarta dhe të parashikueshme. Edhe neni për konfliktin e interesit duhet plotësuar: përkufizim i qartë, shtrirje dhe pasoja vetëm kur ka shkelje reale, që të mos penalizohen palët e rregullta.

Me këto korrigjime, projekti mund të bëhet mjet që sjell para reale te klubet, i jep siguri biznesit dhe mban gjallë futbollin e Fierit në fushë, jo vetëm në letër.

UNIONI I INXHINIERËVE SHQIPTARË (UISH)
KOMENTE DHE SUGJERIME
për Projektligjin “PËR DONACIONET DHE SPONSORIZIMET” (RENJK 919)

Tiranë, 21.01.2026
Nr. 21012026 Prot.

1. Qëllimi i dokumentit
Ky dokument paraqet komentet dhe sugjerimet e Unionit të Inxhinierëve Shqiptarë (UISH) në kuadër të konsultimit publik për Projektligjin “Për Donacionet dhe Sponsorizimet”, me fokus të veçantë në:
• Shëndetin publik dhe kujdesin shëndetësor;
• Inxhinierinë (si disiplinë me interes publik, e lidhur me sigurinë, reziliencën, aksesueshmërinë dhe zhvillimin e qëndrueshëm të infrastrukturës dhe shërbimeve).
UISH vlerëson pozitivisht synimin e projektligjit për modernizimin e kuadrit, rritjen e transparencës dhe forcimin e integritetit institucional, në linjë me objektivat e qeverisjes së mirë dhe kërkesat për parandalimin e abuzimeve në financimin e veprimtarive me interes publik.

2. Përmbledhje ekzekutive (pozicionimi i UISH)
UISH mbështet parimet themelore të projektligjit, veçanërisht:
• dallimin e qartë mes donacionit dhe sponsorizimit;
• krijimin e Regjistrit Elektronik Kombëtar;
• masat kundër pastrimit të parave, konfliktit të interesit dhe sponsorizimeve anonime.
Megjithatë, UISH vlerëson se projektligji krijon një pabarazi fiskale ndërmjet fushave me interes publik, pasi për art/kulturë/sport parashikohet një incentivë e dedikuar (deri 30%), ndërsa për shëndetësi dhe për fushat ku inxhinieria është thelbësore (siguri teknike, aksesueshmëri, reziliencë infrastrukture, efikasitet energjetik, transformim digjital), mbetet vetëm rregulli i përgjithshëm (jo më pak se 3%).
Në këtë kuadër, UISH propozon:
1. Shtimin e një neni të ri për lehtësi tatimore të dedikuara për shëndetësinë dhe inxhinierinë (p.sh. deri 20%), si nxitje proporcionale me interesin publik dhe impaktin social/ekonomik.
2. Sqarimin eksplicit të “inxhinierisë” në fushën e zbatimit (neni 2), për të shmangur paqartësitë interpretative.
3. Rishikimin e trajtimit të ekspertizës teknike/profesionale (neni 6, pika 3), për të mos dekurajuar kontributin profesional (inxhinierik) në projekte me interes publik.
4. Krijimin e mekanizmit të certifikimit të interesit publik edhe për shëndetësi/inxhinieri, analog me modelin e parashikuar për art/kulturë/sport (neni 18).

3. Vlerësim i përgjithshëm (pikat pozitive dhe nevoja për përmirësim)
3.1 Pikat pozitive
• Projektligji përmirëson qartësinë normative për sponsorizimet dhe donacionet dhe rrit gjurmueshmërinë e burimeve financiare.
• Regjistri elektronik kombëtar është hap i rëndësishëm për transparencë dhe kontroll financiar.
• Kufizimet për subjekte me risk (korrupsion, pastrim parash, etj.) dhe ndalimi i sponsorizimeve anonime janë masa të domosdoshme për integritet.
3.2 Çështje që kërkojnë adresim
• Incentivat fiskale janë të pabalancuara krahasuar me rëndësinë e shëndetësisë dhe rolit të inxhinierisë në interes publik.
• “Inxhinieria” nuk evidentohet si fushë e veçantë (ose si pjesë e paekuivoke e “shkencës/inovacionit”), çka mund të sjellë paqartësi për interpretim dhe zbatim.
• Mospasja e një rregulli funksional për donacionet/sponsorizimet në formë ekspertize profesionale mund të dekurajojë pjesëmarrjen e profesionistëve (p.sh. projektim, auditim teknik, supervizion, ekspertizë sigurie).

4. Sugjerime konkrete (amendamente)
Më poshtë paraqiten sugjerimet kryesore të UISH me referencë direkte në projektligj dhe me tekst të propozuar për përmirësim.

A) Neni 2 – Fusha e zbatimit (përfshirja eksplicite e inxhinierisë)
Propozimi i UISH: Në nenin 2, pika “e)” të ndryshohet si vijon:
“e) shkenca, inovacioni, inxhinieria dhe transformimi digjital;”
Arsyetim: Kjo shmang paqartësitë dhe e bën të qartë se aktivitetet me interes publik ku komponenti inxhinierik është thelbësor (siguri teknike, standarde, reziliencë, aksesueshmëri, efikasitet energjetik, etj.) janë të përfshira pa ekuivok.

B) Neni 14/15 – Lehtësitë tatimore (shtesë për shëndetësinë dhe inxhinierinë)
Problemi: Projektligji parashikon rregull të përgjithshëm minimal (3%) për sponsorizimet (neni 14) dhe incentivë të dedikuar vetëm për art/kulturë/sport (30%) (neni 15). Për shëndetësi dhe inxhinieri, ku interesi publik është i drejtpërdrejtë dhe impakti social është i lartë, mungon një trajtim i ngjashëm stimulues.
Propozimi i UISH: Shtimi i nenit të ri 15/1 (pas nenit 15):
Neni 15/1
Lehtësitë tatimore në fushën e shëndetit publik, kujdesit shëndetësor dhe inxhinierisë
1. Sponsorizuesit e veprimtarive me interes publik në fushën e shëndetit publik dhe kujdesit shëndetësor, përfshirë parandalimin, shërbimet shëndetësore dhe sociale, rehabilitimin dhe përmirësimin e aksesit në shërbime, si dhe sponsorizuesit e veprimtarive me interes publik në fushën e inxhinierisë, që synojnë rritjen e sigurisë teknike, aksesueshmërisë, reziliencës së infrastrukturës dhe shërbimeve, efikasitetit energjetik dhe inovacionit teknik në shërbim të publikut, të cilët paguajnë tatim mbi fitimin sipas ligjit nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar, përfitojnë zbritje të shumës së sponsorizuar deri në masën 20% (njëzet për qind) të tatimfitimit të vitit paraardhës fiskal.
2. Dispozitat e pikave 2 deri në 6 të nenit 15 të këtij ligji zbatohen në mënyrë analoge edhe për sponsorizimet sipas këtij neni.
Shënim: Nëse synohet harmonizim i plotë me art/kulturë/sport, masa 20% mund të rishikohet drejt një niveli më të lartë, por UISH e propozon këtë nivel si hap të balancuar dhe të zbatueshëm.

C) Neni 18 – Interesi publik (certifikimi) – zgjerim për shëndetësi/inxhinieri
Vërejtje: Neni 18 parashikon vërtetim vetëm për art/sport/kulturë.
Propozimi i UISH: Shtesë me nen të ri 18/1 ose zgjerim të nenit 18, si vijon:
Neni 18/1
Interesi publik në fushën e shëndetit publik, kujdesit shëndetësor dhe inxhinierisë
1. Përpara lidhjes së kontratës së sponsorizimit për veprimtari sipas nenit 15/1 të këtij ligji, ministria përgjegjëse për shëndetësinë dhe ministria përgjegjëse për infrastrukturën/energjinë (sipas rastit), me kërkesë të përfituesit të sponsorizimit, lëshojnë vërtetim se veprimtaria përbën interes publik sipas përcaktimeve të këtij ligji.
2. Procedura dhe kriteret rregullohen me udhëzim të ministrit përkatës.
Arsyetim: Ky mekanizëm rrit kontrollin, unifikon praktikën dhe ul riskun e keqklasifikimit të sponsorizimeve për të përfituar lehtësi tatimore.

D) Neni 6, pika 3 – Ekspertiza teknike/profesionale
Vërejtje: Në formën aktuale, dispozita “Donacionet në formën e ekspertizës teknike ose profesionale nuk konvertohen në vlerë financiare” mund të dekurajojë kontributin profesional (p.sh. projektim, auditim, ekspertizë, supervizion) në projekte me interes publik, veçanërisht në shëndetësi dhe inxhinieri.
Propozimi i UISH: Neni 6, pika 3 të riformulohet si vijon:
“Donacionet dhe sponsorizimet në formën e ekspertizës teknike ose profesionale regjistrohen në Regjistër. Metodologjia e vlerësimit dhe dokumentimit të tyre, për qëllime transparence dhe/ose trajtimi tatimor sipas legjislacionit në fuqi, përcaktohet me vendim të Këshillit të Ministrave.”
Arsyetim: Lejon një zgjidhje të kontrolluar (me akt nënligjor), pa hapur rrugë abuzimi, por duke mos penalizuar kontributet profesionale reale.

E) Neni 10 – Regjistri (balancim transparence për sektorë me interes publik të lartë)
Sugjerim i UISH: Për sponsorizimet që përfitojnë lehtësi tatimore të zgjeruara (neni 15 dhe neni 15/1), të publikohen të paktën të dhëna të agreguara (vlera, fusha, qëllimi, përfituesi), duke ruajtur, kur është e nevojshme, të dhënat identifikuese sipas parimit të proporcionalitetit dhe mbrojtjes së të dhënave.

5. Përfundime
UISH vlerëson projektligjin si hap të rëndësishëm drejt modernizimit dhe integritetit në proceset e donacioneve/sponsorizimeve. Njëkohësisht, UISH kërkon që kuadri fiskal dhe rregullator:
• të reflektojë rëndësinë e shëndetësisë dhe rolin e inxhinierisë në interes publik;
• të sigurojë nxitje reale për sektorin privat që të kontribuojë në këto fusha;
• të ruajë standardet e transparencës dhe kontrollit.
UISH mbetet i gatshëm të kontribuojë me ekspertizë teknike në vijim të procesit të konsultimit publik.


Me respekt,
UNIONI I INXHINIERËVE SHQIPTARË (UISH)
Ing Deshire Mena
Drejtore ekzekutive

PS, Ky dokumet do ju dergohet edhe zyrtarisht me poste fizike dhe elektronike.

Egnatia – Qëndrim i zgjeruar mbi ligjin e sponsorizimit në sport

Sponsorizimi është oksigjen për sportin dhe veçanërisht për futbollin — sportin që bashkon komunitete, formon të rinjtë dhe mban gjallë identitetin lokal. Për Egnatian dhe për futbollin e Rrogozhinës, sponsorizimi nuk është luks, por domosdoshmëri.
Në Rrogozhinë futbolli është shumë i dashur, është pasion, traditë dhe krenari qytetare, ndaj ligji duhet të krijojë kushte reale që ky pasion të mbështetet, jo të dekurajohet.

Një ligj i mirë për sponsorizimin në sport duhet të jetë i qartë, i drejtë dhe i parashikueshëm për biznesin, ndërkohë që garanton që fondet të shkojnë realisht aty ku krijohet vlerë: te klubet, akademitë dhe fëmijët që rriten në fusha.

1. Sponsorizimi nuk është reklamë dhe nuk duhet trajtuar si i tillë

Marrëdhënia sponsor–klub ka si qëllim mbështetjen e sportit. Vizibiliteti që merr sponsori (emri, logoja, prania në fanella apo ambiente sportive) është një formë njohjeje dhe transparence, jo shërbim marketingu klasik.
Ligji duhet ta sanksionojë qartë këtë dallim, për të shmangur ngarkesat me TVSH, interpretimet e ndryshme dhe pasigurinë fiskale që sot largojnë biznesin nga sporti.

2. Përfituesit duhet të jenë drejtpërdrejt klubet dhe federatat

Fondet e sponsorizimit duhet të shkojnë pa pengesa te subjektet sportive që operojnë realisht në terren.
Marrëdhëniet privat–privat duhet të lejohen të funksionojnë normalisht, ndërsa rregullat e prokurimit dhe kontrollit publik të aplikohen vetëm kur përfitues është një institucion publik. Çdo filtër shtesë rrezikon të vonojë, të pakësojë ose të zhdukë mbështetjen.

3. Qartësi fiskale: një formulë e vetme, e kuptueshme dhe funksionale

Biznesi ka nevojë për siguri. Prandaj propozojmë:

kredi tatimore deri në 30%, e zbritshme drejtpërdrejt nga tatimi mbi fitimin;

kontributet në natyrë (pajisje, shërbime, transport, infrastrukturë) të vlerësohen me çmim tregu;

gjithçka të llogaritet brenda të njëjtit vit fiskal, pa shtyrje apo paqartësi.

Kjo i jep biznesit qartësi dhe klubit mundësi reale planifikimi.

4. Mosngushtimi i hapësirës së sponsorizimit

Ulja e kufirit të përgjithshëm nga 5% në 3% e redukton ndjeshëm potencialin e sponsorizimit, veçanërisht për bizneset lokale që janë shtylla kryesore e sportit në komunitet.
Sporti nuk duhet të penalizohet nga një tavan që nuk nxit volum dhe nuk reflekton realitetin ekonomik të klubeve.

5. Më pak burokraci, më shumë përgjegjësi dhe transparencë

Procedurat duhet të jenë të thjeshta, të njëjta për të gjithë dhe të bazuara në dokumente që ekzistojnë tashmë (kontrata, fatura, deklarime).
Burokracia e tepërt nuk sjell më shumë kontroll — sjell vetëm vonesa, pasiguri dhe humbje vullneti për të investuar në sport.

6. Konflikti i interesit të rregullohet drejt dhe proporcional

Ligji duhet të ndëshkojë qartë abuzimin dhe përfitimin e paligjshëm, por të mos penalizojë sponsorizimet e ndershme që mbajnë gjallë klubet, akademitë dhe aktivitetin sportiv. Rregullimi duhet të jetë i thjeshtë, i drejtë dhe i zbatueshëm.

Nëse këto parime pasqyrohen qartë në ligj, sponsorizimi do të kthehet në para reale në fusha, biznesi do të ketë siguri për të investuar dhe futbolli i Rrogozhinës, i dashur dhe i ndjekur me pasion nga komuniteti, do të bëhet më i fortë dhe më i qëndrueshëm.

KF Bylis – Qëndrim mbi ligjin e sponsorizimit në sport
Sponsorizimi është oksigjen për futbollin e Ballshit — për klubet, akademitë dhe fëmijët që rriten në fusha. Ligji duhet ta bëjë këtë mbështetje të thjeshtë, të parashikueshme dhe me kuptim për biznesin, jo ta pengojë atë.
1. Sponsorizimi nuk është reklamë.
Ligji duhet ta thotë qartë se marrëdhënia sponsor–klub sjell vizibilitet të ndershëm (emër, logo, prani), jo shërbim marketingu me TVSH dhe paqartësi fiskale. Vetëm kështu ruhet besimi dhe biznesi nuk largohet nga sporti.
2. Përfitues janë vetë klubet dhe federatat.
Sporti nuk ka nevojë për filtra të panevojshëm. Marrëdhëniet privat–privat duhet të funksionojnë normalisht; rregullat e sektorit publik të zbatohen vetëm kur përfitues është një institucion publik.
3. Qartësi fiskale për të gjithë.
Duhet një formulë e vetme dhe e kuptueshme:
– kredi tatimore deri në 30%, që zbret drejtpërdrejt nga tatimi mbi fitimin;
– kontributet në natyrë të vlerësohen me çmim tregu dhe të llogariten në të njëjtin vit.
Biznesi duhet të dijë saktë çfarë përfiton dhe klubi çfarë merr.
4. Mos e ngushtoni hapësirën e mbështetjes.
Ulja e kufirit të përgjithshëm nga 5% në 3% e bën tortën më të vogël dhe nuk nxit volum, sidomos për bizneset lokale. Sporti nuk duhet të penalizohet nga ky tavan.
5. Më pak burokraci, më shumë përgjegjësi.
Kërkesat duhet të jenë të qarta, të njëjta për të gjithë dhe me dokumente minimale që ekzistojnë tashmë — jo pengesa që shtyjnë kontratat dhe shterojnë vullnetin për të ndihmuar.
6. Konflikti i interesit të rregullohet thjesht dhe drejt.
Të ndëshkohet abuzimi, jo sponsorizimet e rregullta që mbajnë gjallë sportin.
Nëse këto parime pasqyrohen qartë, ligji do të sjellë para reale në fusha, do t’i japë siguri biznesit dhe do ta bëjë futbollin e Ballshit më të fortë.
Nëse jo, rrezikojmë të kemi ligjin në letër dhe tribunat bosh.

Qëndrim i KF Kastrioti mbi Ligjin e Sponsorizimit në Sport
1. Rëndësia e sponsorizimit për sportin
Sponsorizimi është oksigjen për sportin, veçanërisht për futbollin profesionist dhe atë të bazës. Ai nuk është vetëm një burim financiar, por një mekanizëm zhvillimi, një urë bashkëpunimi mes biznesit dhe komunitetit, dhe një investim afatgjatë në rininë dhe shëndetin shoqëror.
2. Sponsorizimi nuk është reklamë
Një nga problemet kryesore të kuadrit aktual është trajtimi i sponsorizimit si një shërbim marketingu.
Realiteti:
• Sponsorizimi ka për qëllim mbështetjen e aktivitetit sportiv;
• Vizibiliteti i sponsorit (logo, emër, prani në fanella apo ambiente sportive) është pasojë e transparencës, jo një shërbim marketingu;
• Barazimi i sponsorizimit me reklamën krijon paqartësi fiskale dhe interpretime arbitrare.
Propozimi: Ligji duhet të sanksionojë qartë dallimin midis sponsorizimit dhe reklamës për të krijuar besim dhe stabilitet.

3. Fondet duhet të shkojnë aty ku luhet futbolli
Përfituesit e sponsorizimit duhet të jenë drejtpërdrejt:
• Klubet sportive;
• Akademitë;
• Federatat.
Rregullat kryesore:
• Marrëdhëniet privat–privat duhet të funksionojnë lirshëm;
• Procedurat publike (prokurimi, filtrat administrative) duhet të aplikohen vetëm kur përfituesi është institucion publik;
• Çdo ndërmjetësim i panevojshëm vonon fondet, ul efektivitetin dhe dekurajon sponsorët.

4. Qartësi fiskale dhe parashikueshmëri për biznesin
Biznesi investon aty ku ka rregulla të qarta. Ligji duhet të parashikojë:
1. Kredi tatimore deri në 30%, të zbritshme drejtpërdrejt nga tatimi mbi fitimin;
2. Kontributet në natyrë (pajisje sportive, shërbime, transport, infrastrukturë, akomodim) të njihen dhe të vlerësohen me çmim tregu;
3. Përfitimi fiskal të llogaritet brenda të njëjtit vit tatimor, pa shtyrje dhe pa pasiguri.
Efekti: Siguri për biznesin dhe mundësi reale planifikimi financiar për klubet.

5. Ruajtja e hapësirës së sponsorizimit
Propozimi për uljen e kufirit të përgjithshëm nga 5% në 3%:
• Ul ndjeshëm volumin e sponsorizimit;
• Godet bizneset lokale, mbështetës kryesorë të klubeve historike si Burreli;
• Nuk nxit investime të reja, por i kufizon ato ekzistuese.
Parimi: Sporti duhet trajtuar si investim shoqëror dhe ekonomik, jo si barrë fiskale.

6. Më pak burokraci, më shumë përgjegjësi
Procedurat duhet të jenë:
• Të thjeshta;
• Të njëjta për të gjithë;
• Të bazuara në dokumente ekzistuese (kontrata sponsorizimi, deklarime tatimore, fatura).

7. Konflikti i interesit – rregullim i drejtë dhe proporcional
KF Burreli mbështet luftën kundër abuzimit, por ligji duhet të:
• Ndëshkojë abuzimin real;
• Mos kriminalizojë sponsorizimet e ndershme dhe transparente.
Parimi: Rregullimi duhet të jetë i thjeshtë, i zbatueshëm dhe proporcional.

8. Përfundim – Ligji si mundësi, jo pengesë
Nëse këto parime reflektohen qartë:
• Fondet do të shkojnë realisht në fusha dhe akademi;
• Biznesi do të ketë siguri për të investuar;
• Futbolli i Burrelit do të forcohet dhe zhvillohet në mënyrë të qëndrueshme.
Në të kundërt, rrezikojmë:
• Stadiume me tribuna bosh;
• Akademi të varfra;
• Trashëgimi sportive të dëmtuar.
Sporti meriton më shumë. Një ligj i mirë mund ta kthejë sponsorizimin në zhvillimi për gjithë shoqërinë

Fondacioni Down Syndrome Albania do te dergoje komentet me shkrim brenda afatit. Lutemi te na dergoni ftese dhe informacion per daten, oren dhe vendin e takimeve publike per diskutim dhe konsultim ne adresat: info@dsalbania.org e.zaimi@dsalbania.org dhe m.juka@dsalbania.org Ky projekt ligj ka nje rendesi te madhe per veprimtarine e organizates sone dhe eshte e nevojshme per ne te jemi pjese e takimit publik.

Në parim jemi dakord si më poshtë:

Dakordësohemi me qëndrimin e FSHF-së.

Ndryshe nga sa është publikuar në media, projektligji nuk përafron me Acquis Communautaire, çka do të thotë se nuk përafron as plotësisht dhe as pjesërisht me direktiva apo rregullore të Bashkimit Europian në lidhje me Ligjin për Sponsorizimet dhe Donacionet.

Teknikat juridike të përdorura nga përgatitësit e projektligjit janë bazuar në modele të disa vendeve të Bashkimit Europian, si edhe në Kosovë. Megjithatë, këto modele, të referuara në këtë ligj, nuk aplikojnë praktika tatimore të njëjta me modelin tonë tatimor. Për rrjedhojë, këto praktika, edhe pse të mira në vendet respektive, nuk është e thënë të kenë domosdoshmërisht sukses në Shqipëri.

Dakordësohemi me vërejtjet e FSHF-së mbi qëllimin e ligjit, i cili e kanalizon sponsorizimin drejt një procedure administrative të ngarkuar me burokraci, akte shkresore dhe detyrime shtesë. Ky fakt paraqet risk real të dekurajimit të subjekteve sponsorizuese në mbështetje të organizmave sportive. Dakordësojmë që shoqatat sportive të kenë një kre të posaçëm në këtë ligj, të shoqëruar me praktika ligjore të përshtatshme në drejtim të mbikëqyrjes dhe transparencës së sponsorizimit.

E drejta e ankimit, si parim kushtetues, duhet të jetë e parashikuar qartazi, duke përcaktuar:

organin që shqyrton ankimin,

afatet për paraqitjen e ankimit,

afatin për marrjen e vendimit,

autoritetin gjyqësor kompetent për zgjidhjen e konfliktit.

Gjithashtu, duhet të përcaktohet afati ligjor për ankimin gjyqësor ose të bëhet referim i drejtpërdrejtë në Ligjin nr. 49/2012.

Federata Shqiptare e Mundjes mbështet një ligj që nxit realisht sponsorizimin në sport dhe e bën të parashikueshëm bashkëpunimin midis bizneseve dhe klubeve, shoqatave sportive dhe federatave. Teksti aktual përfaqëson një përpjekje pozitive, por, në formën e tanishme, nuk garanton ende siguri juridike dhe efekt ekonomik të drejtpërdrejtë për zhvillimin e sportit të mundjes në Shqipëri.
1. Sponsorizimi ≠ reklamë – të sqarohen përkufizimet
Përkufizimi aktual i sponsorizimit lejon njëkohësisht “promovim” dhe “reklamë”, ndërsa “promovimi” përkufizohet si veprim pa synim reklamues. Kjo përplasje krijon paqartësi dhe rrezikon që marrëdhënia të trajtohet si shërbim reklamimi, me pasoja fiskale dhe kontabël për klubet dhe federatat.
Kërkohet një përkufizim i qartë: Sponsorizimi në sport jep të drejta vizibiliteti jo-reklamuese, si vendosja e emrit/logos së sponsorit, “naming rights” për aktivitete, turne apo ambiente sportive, prani në uniforma, tapete garash, sfondet e eventeve apo materialet zyrtare. Blerja e hapësirës reklamuese duhet të konsiderohet marrëdhënie e veçantë kontraktore, jashtë fushës së këtij ligji.
2. Subjektet – përfitues të drejtpërdrejtë klubet, shoqatat sportive dhe federatat
Teksti nis me organet publike dhe më pas përmend OJF, organizata/shoqëri sportive dhe individë. Në praktikën e sportit të mundjes, pjesa dërrmuese e marrëdhënieve të sponsorizimit janë privat–privat.
Duhet të shkruhet qartë se për sportin, përfitues të drejtpërdrejtë të sponsorizimeve janë klubet sportive, shoqatat sportive dhe federatat kombëtare. Rregullat e posaçme të transparencës për sektorin publik duhet të zbatohen vetëm kur përfituesi është një organ publik.
3. Mekanizmi fiskal – një zgjidhje e vetme, e qartë dhe e parashikueshme
Teksti përdor paralelisht termat “shpenzim i zbritshëm” dhe “zbritet nga shuma që i paguhet administratës tatimore”, duke krijuar paqartësi.
Zgjidhja e rekomanduar është një mekanizëm i vetëm dhe teknikisht i qartë – kredi tatimore deri në 30% mbi tatimin mbi fitimin, e zbritur drejtpërdrejt nga detyrimi tatimor i pagueshëm.
4. Sponsorizimet në natyrë – vlerë tregu dhe i njëjti vit tatimor
Sporti i mundjes mbështetet ndjeshëm në kontribute në natyrë si pajisje sportive, tapete mundjeje, uniforma, shërbime mjekësore, udhëtime dhe shërbime teknike.
Duhet të përcaktohet qartë që sponsorizimet në natyrë vlerësohen me vlerë tregu të dokumentuar dhe trajtohen në të njëjtin vit tatimor si sponsorizimet monetare.
5. Tavanet në regjimin e përgjithshëm – të mos kufizojnë sportin
Ulja e kufirit të shpenzimit të zbritshëm nga 5% në 3% në regjimin e përgjithshëm e ngushton hapësirën reale që bizneset mund të dedikojnë për sportin.
Sponsorizimet në sport duhet të rregullohen nga mekanizmi sektorial i kredisë tatimore 30%, pa u ndikuar nga kufizimet e përgjithshme.
6. Procedurat – të thjeshta dhe të standardizuara
Kërkesat e shumta procedurale shtojnë kosto dhe vonesa administrative.
Kërkohet standardizimi i një pakete minimale dokumentesh: kontrata e sponsorizimit, prova e pagesës ose akt-dorëzimi për kontributet në natyrë dhe certifikatë sponsorizimi nga përfituesi.
7. Konflikti i interesit – përcaktim i qartë dhe proporcional
Dispozita për konfliktin e interesit duhet të përcaktojë qartë çfarë përbën konflikt interesi, kujt i zbatohet, mënyrën e deklarimit dhe pasojat vetëm për shkelje materiale.
Përmbyllje
Federata Shqiptare e Mundjes kërkon një tekst ligjor të qartë dhe funksional që përcakton sponsorizimin si instrument mbështetjeje, njeh klubet dhe federatat si përfitues të drejtpërdrejtë, vendos kredi tatimore 30%, trajton njësoj sponsorizimet monetare dhe në natyrë dhe garanton procedura të thjeshta.
Vetëm një kornizë e tillë do të sjellë ndikim të drejtpërdrejtë në zhvillimin e mundjes, nga ekipet kombëtare te klubet bazë dhe moshat e reja.

Federata Shqiptare e Xhudos
Qëndrim mbi projektligjin “Për donacionet dhe sponsorizimet”

Federata Shqiptare e Xhudos (FSHX) mbështet një ligj që nxit realisht sponsorizimin në sport dhe e bën të parashikueshëm bashkëpunimin midis bizneseve dhe klubeve/ligave. Teksti aktual shënon përpjekje pozitive, por, siç është formuluar, nuk garanton ende siguri juridike dhe efekt ekonomik për xhudon.

1. Sponsorizimi ≠ reklamë – të sqarohen përkufizimet.
Përkufizimi i sponsorizimit lejon njëkohësisht “promovim” dhe “reklamë”, ndërsa “promovimi” përkufizohet si veprim pa synim reklamues. Kjo përplasje e shtyn marrëdhënien drejt trajtimit si shërbim reklame (me pasoja në TVSH dhe në kontabilitetin e klubeve). Kërkojmë definicion të pastër: sponsorizimi jep të drejta vizibiliteti jo-reklamuese (emër/logo, “naming rights” të eventit/arenës, prani në fanela/tatami/LED), ndërsa blerja e hapësirës reklamuese është kontratë tjetër, jashtë këtij ligji.

2. Subjektet – përfitues të drejtpërdrejtë klubet/ligat/federata.
Teksti nis me organet publike dhe më pas përmend OJF, organizata/shoqëri sportive e individë. Në xhudo, pjesa dërrmuese e marrëdhënieve janë privat–privat (sponsor–klub/ligë). Duhet të shkruhet qartë se, për sportin, përfitues të drejtpërdrejtë janë klubet, ligat dhe federata; rregullat e posaçme të transparencës së sektorit publik zbatohen vetëm kur përfitues është organ publik (p.sh. një bashki).

3. Mekanizmi fiskal – një shinat e vetme, të lexueshme ex-ante.
Teksti përdor paralelisht “shpenzim i zbritshëm” dhe “zbritet nga shuma që i paguhet administratës tatimore”, duke lënë të paqartë nëse bëhet fjalë për zbritje nga baza apo kredi tatimore (ulje direkte e tatimit). Kjo i bën sponsorët të pasigurt për ROI-n para se të nënshkruajnë. Zgjidhja është një mekanizëm i vetëm dhe teknikisht i saktë: kredi tatimore deri në 30% mbi tatimin mbi fitimin, e zbritur drejtpërdrejt nga detyrimi i pagueshëm.

4. Sponsorizimet në natyrë – vlerë tregu dhe i njëjti vit tatimor.
Xhudoja mbështetet shumë në kontribute në natyrë: pajisje, uniforma, tatami, udhëtime/akomodim, mjekësi sportive/fizioterapi, IT/analytics. Lidhja me “shpenzimet e blerjes” ose shtyrja në vitin pasardhës nuk pasqyron vlerën reale dhe nuk përputhet me kalendarin e sezonit. Duhet të përcaktohet qartë: vlerësim me vlerë tregu të dokumentuar dhe kreditim në të njëjtin vit si sponsorizimet monetare.

5. Tavanet në regjimin e përgjithshëm – të mos e ngushtojnë sportin.
Ulja e kufirit të shpenzimit të zbritshëm nga 5% në 3% në regjimin e përgjithshëm e zvogëlon hapësirën reale që bizneset mund të alokojnë, pavarësisht se kapitulli sektorial synon 30%. Sporti nuk duhet të kushtëzohet nga ky tavan; minimalisht, kufiri nuk duhet të jetë nën 5%, idealisht sporti të ndiqet vetëm nga mekanizmi sektorial i kredisë 30%.

6. Procedurat – thjeshtë, njësoj për të gjithë.
Kërkesa për verifikim paraprak të “interesit publik” para kontratës, raportimi 30-ditor pa format minimal dhe e drejta shumë e gjerë për kërkim dokumentesh shtojnë kosto e vonesa, pa sjellë integritet shtesë. Kërkohet standardizim i paketës minimale së dokumenteve që tashmë ekzistojnë në praktikë (kontratë, prova pagese/akt-dorëzim, certifikatë sponsorizimi) dhe rregulla të parashikueshme kontrolli.

7. Konflikti i interesit – dispozitë e plotë dhe e qartë.
Neni për konfliktin e interesit duhet të përcaktojë qartë çfarë është konflikt, shtrirjen, mënyrën e deklarimit dhe pasojat vetëm për shkelje materiale. Kjo mbron buxhetin dhe integritetin pa penalizuar sponsorizimet e rregullta.

Përmbyllje.
Federata e Xhudos kërkon një tekst të pastër: definicion i qartë i sponsorizimit (jo reklamë), qartësim i subjekteve përfituese në sport (klub/ligë/federatë si përfitues të drejtpërdrejtë), kredi tatimore 30% e shkruar teknikisht, trajtim i barabartë i kontributeve në të holla dhe në natyrë në të njëjtin vit, si dhe procedura të thjeshta e të njëjta për të gjithë. Vetëm një kornizë e tillë do t’i japë biznesit siguri financiare dhe do të sjellë efekt të menjëhershëm në fushë, nga ekipet elitare deri te moshat dhe programet universitare të xhudos.

Federata Shqiptare e Skive
Qëndrim mbi projektligjin “Për donacionet dhe sponsorizimet”

Federata Shqiptare e Skive vlerëson nismën për rregullimin e kuadrit ligjor mbi donacionet dhe sponsorizimet, por thekson se për sportet me kosto të lartë infrastrukturore dhe sezon të shkurtër, si skiu, ligji duhet të funksionojë si instrument lehtësues i financimit, e jo si burim pasigurie juridike dhe fiskale.

Në këtë kuptim, kërkohet një rregullim i qartë, praktik dhe i zbatueshëm njësoj për të gjithë aktorët, që garanton parashikueshmëri për sponsorët dhe stabilitet financiar për federatat dhe klubet sportive.
1. Dallimi i qartë ndërmjet sponsorizimit dhe reklamës

Projektligji duhet të përcaktojë në mënyrë të shprehur se sponsorizimi dallon konceptualisht dhe juridikisht nga reklama. Marrëveshjet e sponsorizimit përfshijnë të drejta të arsyeshme dhe proporcionale të vizibilitetit (përdorimi i emrit, logos, prania në evente sportive), pa e shndërruar raportin juridik në shërbim marketingu të tatueshëm me TVSH dhe pa krijuar paqartësi kontabël.

Ky kufi duhet të jetë i shkruar qartë në ligj, në mënyrë që kontratat e sponsorizimit të mos rikualifikohen në mënyrë retroaktive si kontrata reklame nga administrata tatimore.

2. Subjektet përfituese në sport

Në sport, dhe veçanërisht në ski, përfituesit natyrorë të sponsorizimeve janë federatat dhe klubet sportive, të cilat operojnë kryesisht në marrëdhënie privat–privat. Për rrjedhojë, rregullat specifike që lidhen me institucionet publike duhet të aplikohen vetëm në rastet kur përfituesi është një organ publik, dhe jo të shtrihen automatikisht mbi organizatat sportive. 3. Regjim fiskal i unifikuar dhe i parashikueshëm

Federata kërkon një regjim fiskal të vetëm, të qartë dhe të lexueshëm paraprakisht, që të mos ndryshojë sipas interpretimit administrativ. Konkretisht:

sponsorizimet në sport të përfitojnë kredi tatimore deri në 30%, të zbritur drejtpërdrejt nga tatimi mbi fitimin;

kontributet në natyrë (pajisje sportive, mirëmbajtje pistash, akomodim dhe transport në zona malore, shërbime mjekësore dhe logjistike) të vlerësohen me çmim tregu dhe të njihen fiskalisht në të njëjtin vit tatimor, njësoj si sponsorizimet monetare.

4. Mbrojtja e sponsorizimit sportiv nga kufizimet disproporcionale

Sporti nuk duhet të penalizohet nga tavanet e regjimit të përgjithshëm të shpenzimeve të zbritshme. Së paku, kufiri i shpenzimit të zbritshëm nuk duhet të ulet nën nivelin aktual, pasi çdo reduktim realisht ngushton hapësirën e sponsorizimit, duke goditur veçanërisht sportet sezonale dhe me investime të larta fikse si skia. 5. Procedura të thjeshta dhe standardizuara

Procedurat administrative duhet të jenë të pakta, të qarta dhe të standardizuara, duke shmangur:

verifikime të paqarta ose të shumta përpara lidhjes së kontratës;

kërkesa dokumentare që tejkalojnë praktikën normale të biznesit.

Dokumentacioni bazë duhet të kufizohet në:

kontratën e sponsorizimit,

provën e pagesës ose aktin e dorëzimit për kontributet në natyrë,

certifikatën e sponsorizimit.

Kërkesa shtesë duhet të aplikohen vetëm në raste të arsyetuara dhe të bazuara në risk real.

6. Konflikti i interesit

Dispozitat mbi konfliktin e interesit duhet të jenë të plota dhe të balancuara, duke përfshirë:

një përkufizim të qartë ligjor,

detyrimin për deklarimin e mungesës së konfliktit, pasoja vetëm në rastet e shkeljeve materiale dhe të provuara, jo për mangësi formale.

KOMENTE ZYRTARE NË KUADËR TË KONSULTIMIT PUBLIK

Subjekti: Federata Shqiptare e Teqball
Cilësia: Federatë sportive kombëtare, e njohur sipas ligjit nr. 79/2017 “Për sportin”
Projektakt: Projektligj “Për Donacionet dhe Sponsorizimet”
Qëllimi i komenteve: Përmirësimi i projektligjit në përputhje me praktikat më të mira europiane, veçanërisht në fushën e sportit, duke garantuar transparencë, integritet dhe zhvillim të qëndrueshëm të financimit sportiv.

I. KOMENTE TË PËRGJITHSHME (HORIZONTALE)
1. Nevoja për njohjen e autonomisë së sportit
Projektligji trajton organizatat sportive në mënyrë të njëtrajtshme me subjektet e tjera administrative, duke parashikuar mekanizma kontrolli dhe miratimi paraprak që cenojnë autonominë organizative dhe financiare të sportit.
Sipas praktikave të Bashkimit Europian dhe Këshillit të Europës, sporti njihet si veprimtari me interes publik, por ushtron autonomi funksionale, në veçanti në marrëdhëniet kontraktuale të sponsorizimit.
Propozim: Shtimi i një neni të posaçëm që garanton autonominë e organizatave sportive, duke kufizuar ndërhyrjen e organeve publike vetëm në rastet e shkeljeve të rënda ligjore, fiskale ose penale.

II. KOMENTE TË VEÇANTA SIPAS NENEVE
Neni 7 – Kufizime për donatorët dhe sponsorizuesit
Vërejtje: Ndalimet e përgjithshme për sponsorizimin dhe reklamimin nga subjektet e lidhura me pijet alkoolike dhe lojërat e fatit zbatohen pa diferencim midis organeve publike dhe organizatave sportive.
Kjo qasje nuk përputhet me realitetin europian të financimit të sportit, ku sponsorizimi nga këto industri lejohet me kufizime të qarta etike dhe mbrojtje të të miturve.
Praktika krahasuese (Hungari, Gjermani):
Lejohet sponsorizimi i sportit nga këto subjekte;
Ndalohet drejtimi i reklamës ndaj të miturve;
Zbatohen kode etike dhe rregulla vetërregulluese të federatave.

Propozim zëvendësues: Kufizimet për reklamimin e produkteve të duhanit, pijeve alkoolike dhe lojërave të fatit të zbatohen vetëm për organet publike dhe aktivitetet e drejtuara drejtpërdrejt ndaj të miturve, duke lejuar sponsorizimin e organizatave sportive në përputhje me legjislacionin sektorial.

Neni 10 – Regjistri Kombëtar Elektronik i Donacioneve dhe Sponsorizimeve
Vërejtje: Parashikimi që të dhënat e sponsorizimeve për organizatat sportive të mos jenë të aksesueshme për publikun ul nivelin e transparencës dhe besimit publik.
Praktika krahasuese (Hungari): Publikohen të dhëna minimale për sponsorizimet sportive (identiteti i sponsorizuesit, vlera dhe fusha), duke ruajtur sekretin tregtar.
Propozim: Të parashikohet akses publik në të dhënat kryesore të sponsorizimeve sportive, me përjashtim të informacionit që përbën sekret tregtar ose të dhëna personale.

Neni 18 – Interesi publik në fushën e artit, sportit dhe kulturës
Vërejtje: Kërkesa për vërtetim paraprak nga ministria për çdo kontratë sponsorizimi sportiv krijon vonesa administrative dhe rrezik ndërhyrjeje në autonominë e sportit.
Praktika krahasuese (Hungari, Itali): Interesi publik i sportit të organizuar prezumohet, ndërsa kontrolli ushtrohet pas realizimit të sponsorizimit.
Propozim zëvendësues: Për veprimtaritë sportive të organizuara nga federata sportive të njohura sipas ligjit për sportin, interesi publik të prezumohet dhe të mos kërkohet vërtetim paraprak nga ministria.

Neni 15 – Lehtësitë tatimore në fushën e sportit
Vlerësim pozitiv: Parashikimi i lehtësisë tatimore deri në 30% për sponsorizimet sportive përbën një stimul të rëndësishëm dhe është i krahasueshëm me praktikat më të mira rajonale.
Sugjerim shtesë (praktikë hungareze): Të parashikohet mundësia e bartjes së lehtësisë tatimore të pashfrytëzuar në vitet fiskale pasuese.

Neni 19 – Raportimi për realizimin e sponsorizimit
Vërejtje: Detyrimi për raport të përbashkët ndërmjet sponsorizuesit dhe përfituesit paraqet vështirësi praktike dhe barrë administrative të panevojshme.
Praktika europiane: Raportimi kryhet nga përfituesi i sponsorizimit, ndërsa sponsorizuesi raporton vetëm për qëllime tatimore.
Propozim: Raporti për përdorimin e sponsorizimit të përgatitet dhe dorëzohet vetëm nga përfituesi i sponsorizimit.

III. KONKLUZION

Federata Shqiptare e Teqball vlerëson nismën për modernizimin e kuadrit ligjor të donacioneve dhe sponsorizimeve, por thekson nevojën që sporti të trajtohet si sektor me interes publik dhe autonomi funksionale.

Përfshirja e propozimeve të mësipërme do të:
përmirësonte klimën e sponsorizimit sportiv;
rriste transparencën dhe besimin publik;
afronte legjislacionin shqiptar me standardet e Bashkimit Europian.

Të nderuar,

Urojmë të jeni mirë dhe ju përgëzojmë për nismën ligjore për Projektligjin “Për donacionet dhe sponsorizimet”, si një hap i rëndësishëm drejt forcimit të rolit të sponsorizimeve dhe donacioneve në shërbim të interesit publik.

Megjithatë, pas shqyrtimit të projektligjit në formën aktuale, dëshirojmë të shprehim shqetësimin tonë se lehtësitë tatimore të parashikuara fokusohen kryesisht në fushën e sportit dhe kulturës, duke mos reflektuar në mënyrë të barabartë fusha të tjera me rëndësi jetike publike, si shëndeti publik, kujdesi shëndetësor, rehabilitimi fizik dhe psiko-social, shërbimet sociale, aftësia e kufizuar, aksesueshmëria, inovacioni dhe kërkimi shkencor.

Si Koalicion i Organizatave dhe Grupimeve të Shoqërisë Civile, që veprojmë në këto fusha, konsiderojmë se ky trajtim i pabarabartë krijon një hendek që nuk pasqyron nevojat reale të shoqërisë shqiptare dhe as praktikat bashkëkohore të vendeve të Bashkimit Evropian, ku sponsorizimet në shëndetësi, rehabilitim dhe inovacion trajtohen si investime sociale dhe zhvillimore.

Në këtë kuadër, dhe në frymën e një bashkëpunimi konstruktiv në procesin e konsultimit publik, kemi përgatitur dhe po ju paraqesim propozimin tonë ligjor bashkëlidhur, i cili synon:

zgjerimin e fushës së lehtësive tatimore për sponsorizimet me interes publik;

garantimin e barazisë ndërmjet fushave të ndryshme me impakt shoqëror;

harmonizimin e projektligjit me standardet dhe praktikat e Bashkimit Evropian.

Jemi të bindur se propozimi i bashkëlidhur përbën një kontribut të vlefshëm për përmirësimin e projektligjit dhe mbetemi të gatshëm për çdo sqarim, diskutim apo takim të mëtejshëm në këtë kuadër.

Duke ju falënderuar për vëmendjen dhe bashkëpunimin,

Me respekt,

Koalicioni i Organizatave dhe Grupimeve të Shoqërisë Civile
“Pro Shëndetit, Aftësisë së Kufizuar, Aksesueshmërisë, Inovacionit dhe Kërkimit Shkencor”

(Fondacioni “Pema e Jetës”, HAP – Health for All, Together for Life, Unioni i Inxhinierëve Shqiptarë, Hemofilia Shqiptare, Autizmi Flet dhe Qendra “Edhe Unë Mundem”)

PS: Dokumentat i keni dhe ne emailin perkates te shenuar ne dokumentacion

KOMENTE DHE REKOMANDIME MBI PROJEKTLIGJIN “PËR DONACIONET DHE SPONSORIZIMET”
Qëllimi i Projektligjit
Projektligji “Për donacionet dhe sponsorizimet” paraqitet në një moment të rëndësishëm të procesit të reformave ligjore dhe institucionale, në kontekstin e detyrimeve që ka Shqipëria në procesin e integrimit evropian si pjesë e paketës së ligjeve në fushën e antikorrupsionit.
Projektligji ka si objekt përcaktimin e parimeve, rregullave dhe procedurave për dhënien dhe pranimin e donacioneve dhe sponsorizimeve me interes publik në Republikën e Shqipërisë. Siç përcaktohet edhe në relacionin shpjegues, projektligji është konceptuar si një ligj kuadër që synon rritjen e transparencës dhe llogaridhënies në rastet kur organet publike pranojnë donacione dhe sponsorizime, në përputhje me Udhërrëfyesin e Shtetit të së Drejtës, i cili parashikon analizimin e kuadrit ligjor për donacionet dhe sponsorizimet brenda 2025 dhe rishikimin e legjislacionit përkatës në 2027.
Pavarësisht për sa më sipër, projektligji parashikon rregullimin e sponsorizimeve edhe për subjekte të tjera, përfshirë organizatat jofitimprurëse, duke e shtrirë efektin e tij përtej organeve publike që janë synimi i ligjit.
Nga ana tjetër, projektligji parashikon edhe lehtësira tatimore për sponsorizuesit dhe përfituesit e sponsorizimeve (organe publike, organizata jofitimprurëse, organizata sportive, shoqëritë sportive, subjekte tregtare në fushën e prodhimit të filmit dhe industrisë audiovizive, si dhe individët që përfaqësojnë Republikën e Shqipërisë ne aktivitete ndërkombëtare në fushën e artit, sportit dhe kulturës), të cilat nuk lidhen me objektin e ligjit. Përkundrazi, rishikime të kuadrit të sponsorizimeve në funksion të stimujve tatimorë përcaktohen në Udhërrëfyesin për Funksionimin e Institucioneve Demokratike, i cili parashikon miratimin e një ligji të rishikuar për sponsorizimet në lidhje me stimujt tatimorë për donacionet deri ne vitin 2027, nën Fushën “Roli i Shoqërisë Civile”.

Vlerësimi i Projektligjit
Për organizatat jofitimprurëse
Në lidhje me organizatat jofitimprurëse, sikundër citohet në relacion, projektligjit ka një fokus më të ngushtë duke përcaktuar rregulla vetëm në rastin e lidhjes së kontratave të sponsorizimit, me qëllim mbrojtjen e interesit publik dhe nuk prek donacionet apo grantet që organizatat jofitimprurëse mund të përfitojnë.
Në vlerësimin tonë, organizatat jofitimprurëse të rregulluara sipas Ligjit Nr. 8788/2001 “Për organizatat jofitimprurëse”, i ndryshuar, nuk duhet të jenë subjekt i këtij ligji dhe as i Regjistrit Kombëtar Elektronik të Donacioneve dhe Sponsorizimeve. Argumentet në mbështetje të këtij qëndrimi janë si më poshtë:
1. Organizatat jofitimprurëse (OJF-të) nuk ushtrojnë pushtet publik dhe nuk marrin vendime detyruese për qytetarët. Veprimtaria e tyre zhvillohet në bazë të së drejtës private dhe në funksion të interesit publik ose të interesave të anëtarëve të tyre, pa kompetenca rregullatore apo sanksionuese siç e ushtrojnë organet publike. Në këtë kontekst, duke marrë në konsideratë se ligji synon rritjen e transparencës dhe llogaridhënies së organeve publike në rastet kur ato pranojnë donacione dhe sponsorizime, përfshirja e organizatave jofitimprurëse në fushën e zbatimit të ligjit nuk rezulton e arsyetuar nga natyra e rolit dhe funksionit që ato ushtrojnë.

2. Në lidhje me Regjistrin Kombëtar të Donacioneve dhe Sponsorizimeve, as në projektligj dhe as në relacionin shpjegues të tij nuk është i qartë qëllimi i regjistrimit të sponsorizimeve përfituese të së cilave janë OJF-të, aq më tepër që në projektligj parashikohet që të dhënat në regjistër kur përfitues të sponzorizimeve janë organizatat jofitimprurëse, organizatat sportive, shoqëritë sportive, subjektet tregtare dhe individët nuk janë të aksesueshme për publikun. Në praktikat evropiane, përfshirë edhe ato të vendeve të cilave u referohet relacioni i projektligjit, nuk ekziston një regjistër publik për sponsorizimet ndaj organizatave jofitimprurëse.

- Gjithashtu, sipas nenit 11 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (KEDNJ), liria e organizimit përfshin edhe të drejtën e organizatave për të kërkuar, marrë dhe përdorur burime financiare nga burime të ndryshme qofshin këto monetare apo në natyrë. Për rrjedhojë, rregullimi i financimit të OJF-ve përbën një ndërhyrje në një të drejtë themelore dhe duhet të jetë në përputhje me parimet e ligjshmërisë, qëllimit legjitim, domosdoshmërisë dhe proporcionalitetit.
- Në të njëjtën linjë, Udhëzimet e Përbashkëta mbi Lirinë e Organizimit të OSBE/ODIHR dhe Komisionit të Venecias theksojnë se “e drejta e lirisë së organizimit përfshin të drejtën për të kërkuar, marrë dhe përdorur burime financiare dhe të tjera... Burimet e financimit të marra nga organizata mund t'i nënshtrohen në mënyrë legjitime kërkesave të raportimit dhe transparencës. Megjithatë, kërkesa të tilla nuk duhet të jenë të panevojshme të shtuara dhe duhet të jenë në përpjesëtim me madhësinë e organizatës dhe fushën e aktiviteteve të saj, duke marrë parasysh vlerën e aseteve dhe të ardhurave të saj... Kërkesat e raportimit nuk duhet të rregullohen nga më shumë se një akt ligjor, pasi kjo mund të krijojë kërkesa raportimi të ndryshme dhe potencialisht kontradiktore dhe, si rrjedhojë, përgjegjësi të ndryshme për mos përmbushjen e tyre”. Për këtë arsye, mekanizmat e transparencës në fushën e financimit të OJF-ve duhet të konceptohen me kujdes, duke garantuar transparencën pa cënuar gatishmërinë për mbështetje private të ligjshme.
- Këshilli i Ekspertëve të Këshillit të Evropës për Ligjin e OJF-ve, ka vënë në dukje më tej në këtë drejtim se “publikimi i informacionit personal i donatorëve do t'i bënte ata publikisht të identifikueshëm dhe informacioni në lidhje me përkatësinë, mendimin ose besimin e tyre politik mund të nxirret nga fakti se ata po dhurojnë ose po merren me OJF të caktuara dhe jo me të tjera, gjë që mbrohet nga e drejta e privatësisë. Fakti që informacioni i tillë do të jetë i hapur për publikun mund të ketë një efekt pengues mbi ta dhe donatorë të tjerë potencialë, duke rrezikuar kështu kufizimin e qasjes së OJF-ve në burime. Veçanërisht nëse detyrimi i identifikimin vlen për të gjitha dhurimet pavarësisht nga madhësia e tyre, duke përfshirë financimin kolektiv dhe donacionet me SMS” .
- Po kështu, në opinionin e tij mbi Projektligjin për Transparencën e Organizatave që Marrin Mbështetje nga Jashtë Vendit, Komisioni i Venecias se "zbulimi i identitetit të të gjithë sponsorëve, përfshirë ata të vegjël, është, megjithatë, i tepërt dhe gjithashtu i panevojshëm, veçanërisht në lidhje me kërkesat e së drejtës së privatësisë, siç përcaktohet në Nenin 8 të KEDNJ-së. Këta sponsorë vështirë se mund të kenë ndonjë ndikim të madh në organizatën përkatëse dhe për këtë arsye nuk ka asnjë arsye dhe domosdoshmëri legjitime për përfshirjen e tyre në listë" (paragrafi 53) .

3. Organizatat jofitimprurëse nuk janë subjekt i ligjit për të drejtën e informimit dhe, për rrjedhojë, marrëdhëniet e tyre kontraktore me sponsorë privatë nuk mund të trajtohen si informacion publik. Vendosja e detyrimit për regjistrim të kontratave të sponsorizimit do të krijonte një regjim të ri transparence që nuk buron nga asnjë detyrim ekzistues ligjor dhe që bie në kundërshtim me parimin e proporcionalitetit.

4. Sponsorizimet për organizatat jofitimprurëse janë tashmë të rregulluara dhe të raportuara përmes mekanizmave ekzistues ligjorë dhe administrativë. Organizatat raportojnë mbi sponsorizimet e marra pranë organeve tatimore si pjesë e deklaratave financiare vjetore, duke vënë këtë informacion në dispozicion të administratës tatimore. Për më tepër, organizatat jofitimprurëse janë subjekt i detyrimeve të raportimit edhe në kuadër të legjislacionit për parandalimin e pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit. Në këto kushte, nuk rezulton e justifikuar dhe as e argumentuar nevoja që i njëjti informacion të regjistrohet edhe në një regjistër të posaçëm sponsorizimesh. Vendosja e një detyrimi shtesë regjistrimi për të njëjtin informacion krijon mbivendosje rregullatore dhe përbën një ngarkesë të dyfishtë administrative, e cila nuk mbështetet në një nevojë të qartë rregullatore apo vlerësim rreziku. Nëse synohet rritja e nivelit të transparencës dhe llogaridhënies nga ana e OJF-ve (që nuk është objekt i këtij ligji), kjo mund dhe duhet të adresohet përmes përmirësimit dhe zbatimit efektiv të kuadrit ekzistues tatimor dhe të parandalimit të pastrimit të parave, pa krijuar mekanizma të rinj paralelë raportimi.

Lehtësirat tatimore
Sa i përket vlerësimit tonë, propozojmë që lehtësirat tatimore, të mos jenë objekt i këtij ligji. Argumentet janë si më poshtë:
1. Siç përcaktohet në objektin e projektligjit dhe relacionin shpjegues, projektligji “Për donacionet dhe sponsorizimet” nuk ka si objekt krijimin e lehtësirave tatimore, të cilat rregullohen nëpërmjet legjislacionit tatimor. Nga ana tjetër, miratimi i një ligji të rishikuar për sponsorizimet në lidhje me stimujt tatimorë për donacionet, parashikohet në Udhërrëfyesin për Funksionimin e Institucioneve Demokratike, nën Fushën “Roli i Shoqërisë Civile”.

2. Nga analiza paraprake e projektligjit, vlerësojmë se ai ndërhyn në mënyrë të paqartë dhe të pa harmonizuar në fushën e lehtësirave tatimor. Projektligji dhe legjislacioni tatimor në fuqi parashikojnë mekanizma të ndryshëm të trajtimit fiskal të sponsorizimeve. Konkretisht, projektligji parashikon njohjen e sponsorizimit si shpenzim të zbritshëm jo më pak se 3% të tatimit mbi fitimin (neni 14), si dhe një përfitim fiskal total deri në 30% të tatim-fitimit për sponsorizimet në fushën a artit, sportit dhe kulturës (neni 15). Ndërkohë, Ligji nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar, parashikon trajtim të ndryshëm, duke njohur sponsorizimet si shpenzim të zbritshëm deri në 3% ose 5% të fitimit para tatimit, si dhe deri në trefishin e shumës së sponsorizuar në fushën e sportit (neni 50). Këto parashikime aplikohen në faza të ndryshme të llogaritjes së tatimit, prodhojnë efekte fiskale të ndryshme dhe nuk janë të harmonizuara ndërmjet tyre, duke krijuar pasiguri për tatimpaguesit dhe vështirësi në zbatim.
3. Parashikimi i mekanizmave tatimorë, jashtë kuadrit të ligjit për tatimin mbi të ardhurat, rrezikon fragmentimin e politikës tatimore, për rrjedhojë, çdo rishikim i fashave të zbritshme apo i instrumenteve fiskale për nxitjen e sponsorizimit duhet të trajtohet ekskluzivisht brenda ligjit Nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar, dhe jo të përfshihet në projektligjin “Për donacionet dhe sponsorizimet”.

Komente dhe rekomandime nen për nen
Neni 1 “Objekti i ligjit”, pika 1, parashikon se ligji ka për objekt përcaktimin e parimeve, rregullave dhe procedurave për “dhënien dhe pranimin e donacioneve dhe sponsorizimeve për veprimtari me interes publik”. Në përputhje me synimin e ligjit “rritja e transparencës dhe llogaridhënies në rastet kur organet publike pranojnë donacione dhe sponsorizime” dhe me rekomandimin tonë për përjashtimin e organizatave jofitimprurëse nga objekti i ligjit, rekomandohet riformulimi i objektit të ligjit në “dhënien për dhe pranimin e donacioneve dhe sponsorizimeve nga organet publike për veprimtari me interes publik”. Rekomandohet gjithashtu shtimi i një neni që përcakton se dhënia e financimeve publike nga organet publike në formën e granteve, subvencioneve dhe formave të tjera të financimit buxhetor nuk përbën objekt rregullimi i këtij ligji. Ky shtim është i nevojshëm për të siguruar qartësi normative dhe për të mos krijuar konfuzion me legjislacionin ekzistues që rregullon dhënien e financimeve buxhetore, të cilat janë të rregulluara nga kuadri ligjor për financat publike, menaxhimin financiar dhe kontrollin, si dhe procedurat buxhetore.
Neni 2, “Fusha e zbatimit” përfshin ndër të tjera “b) artin, kulturën dhe mbrojtjen e trashëgimisë dhe dh) sportin dhe edukimin fizik”, ndërsa nenet 15, 18, 19, dhe 27 të projektligjit i referohen në mënyrë eksplicite vetëm “arti, kultura dhe sporti”. Kjo reflekton një pasaktësi në ndërtimin terminologjik të ligjit, prandaj për të garantuar unitet konceptual dhe zbatim të qartë të ligjit, është e nevojshme që përcaktimi dhe grupimi i fushave në Nenin 2 të rishikohet dhe të harmonizohet me terminologjinë e përdorur në nenet 15, 18, 19, dhe 27.
Neni 3 “Përkufizime”, pika 2 përkufizon donatorin si “çdo person fizik ose juridik, vendas ose i huaj që bën donacion në bazë të këtij ligji”. Ky formulim përjashton “individin” i cili mund të bëjë një transferim të pakushtëzuar tek institucionet publike. Andaj, rekomandohet që të shtohet dhe fjala “individ” sikundër është përcaktuar në pikën 16 “sponsorizues”.
Pika 10 e nenit 3 “Përfitues i sponsorizimit” parashikon si përfitues edhe individët në fushën e kulturës, artit dhe sportit që përfaqësojnë Republikën e Shqipërisë në nivel ndërkombëtar. Megjithatë, dispozitat aktuale krijojnë pasiguri të konsiderueshme dhe hapësira për abuzim:
- Mungesë dallimi ndërmjet sponsorizimit dhe marrëdhënieve tregtare. Ligji nuk ndan qartë sponsorizimin si mbështetje për një aktivitet me interes publik (i cili nuk është i tatueshëm), dhe kontratën tregtare/reklamuese, ku ofrohet një shërbim (përdorim i imazhit, promovim), që duhet të trajtohet si e ardhur dhe të tatohet. Kjo paqartësi lejon që marrëveshje me natyrë komerciale të maskohen si sponsorizime të përjashtuara nga tatimi.
- Status ligjor i papërcaktuar dhe mungesë baze tatimore. Edhe pse individët lejohen si përfitues, projektligji: (i) nuk kërkon që të jenë të regjistruar me NIPT apo në një status të pranuar tatimor; dhe (ii) nuk ofron mekanizëm të ligjshëm për të lëshuar dokumente tatimore të vlefshme për sponsorin. Kjo dëmton edhe sponsorin, që nuk mund të justifikojë zbritjen tatimore sipas Ligjit Nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar.
- Përjashtim tatimor pa kontroll mbi përdorimin e fondeve. Sponsorizimet për individë janë të patatueshme, por: (i) nuk ka mekanizma për të ndjekur apo justifikuar përdorimin e sponsorizimeve; dhe (ii) përdorimi mund të bëhet për qëllime personale apo tregtare. Kjo përbën rrezik që fondet mund të funksionojnë si të ardhura të padeklaruara, të fshehura pas përjashtimit ligjor.
- Mungesë integrimi me ligjin kundër pastrimit të parave. Projektligji nuk referon as nuk kërkon zbatim të Ligjit nr. 9917/2008 për AML. Mungon: (i) verifikimi i shtuar për sponsorizime me vlera të larta; (ii) detyrimi për të raportuar transaksione të dyshimta; dhe (iii) Autoritet kontrollues i qartë. Struktura mund të përdoret për pastrim parash apo evazion fiskal, sidomos në sektorë informalë.
- Dobësi në zbatim dhe mungesë sanksionesh efektive. Nuk parashikohet: (i) përjashtim nga e drejta për sponsorizim për individë që shkelin ligjin; (ii) rikuperimi i fondeve në rast shpërdorimi; dhe (iii) mbikëqyrje institucionale për përputhshmërinë. Kjo i lë individët jo-kompliantë pa pasoja efektive dhe mundësi për të vazhduar aktivitetin.
Ndaj do të kërkohej që të:
1. Kërkohet NIPT ose regjistrim në regjim të veçantë fiskal për përfituesit individualë.
2. Krijohet format standard i dokumentit të sponsorizimit të vlefshëm për tatime.
3. Lidhet qartë me ligjin AML/CFT dhe përfshihet detyrimi për raportim të dyshimeve.
4. Vendosen pragje të kontrollit për sponsorizime me vlerë të lartë.
5. Caktohet institucion mbikëqyrës për individët për raportim dhe monitorim.
6. Sanksionohet abuzimi me përjashtimin tatimor dhe mos raportimi i fondeve.

Formulimi aktual i nenit 4 “Subjektet e Ligjit”, sipas të cilit “Organet publike nuk zbatojnë rregullat e këtij ligji për donacionet që përfitohen në kuadër të aktivitetit të institucioneve publike ndërkombëtare”, krijon paqartësi normative, pasi nuk sqaron nëse dhe në çfarë mase këto donacione i nënshtrohen detyrimeve të regjistrimit, dokumentimit dhe mbikëqyrjes. Kjo paqartësi rrezikon të interpretohet si mungesë rregullimi dhe të cënojë parimin e sigurisë juridike. Për këtë arsye, sugjerohet që neni të parashikojë shprehimisht se donacionet për organet publike që burojnë nga institucione publike ndërkombëtare ose organizata ndërqeveritare t’i nënshtrohen regjistrimit dhe mbikëqyrjes institucionale minimale, me qëllim garantimin e transparencës dhe gjurmueshmërisë. Njëkohësisht, neni duhet të lejojë kufizimin e publikimit të këtyre donacioneve në rastet kur transparenca sigurohet përmes mekanizmave publikë të raportimit të vetë donatorit, duke respektuar parimin e proporcionalitetit dhe duke shmangur dyfishimin e detyrimeve raportuese.
Neni 6 “Format e donacioneve dhe sponsorizimeve”, pika 1 parashikon se “donacionet dhe sponsorizimet financiare kryhen nëpërmjet sistemit bankar”. Ky formulim është kufizues për organizatat jofitimprurëse (nëse ato do të mbeten subjekt i ligjit) që nuk kanë akses të lehtë ose afërsi gjeografike me institucionet bankare dhe, për rrjedhojë, duhet të rishikohet. Sponsorizimet për sektorin jofitimprurës nuk duhet të kufizohen vetëm në kryerjen përmes sistemit bankar, por mund të realizohen edhe përmes kanaleve të tjera pagese ose transferimi, për aq kohë sa garantohet identifikimi i qartë i dhuruesit ose sponsorizuesit dhe i përfituesit, si dhe gjurmueshmëria dhe dokumentimi i transaksionit.
Gjithashtu ka një mospërputhje në nenin 6 ndërmjet pikave 2 dhe 3. Pika 2 citon që “donacionet dhe sponsorizimet në pasuri të luajtshme ose të paluajtshme, mallra, mbështetje në infrastrukturë dhe ofrim shërbimesh llogariten me vlerën e tregut në momentin e dhënies së donacionit ose në momentin e lidhjes së kontratës së sponsorizimit”, kurse pika 3 “Donacionet në formën e ekspertizës teknike ose profesionale nuk konvertohen në vlerë financiare”. Këto dy dispozita, siç janë formuluar aktualisht, nuk janë plotësisht koherente me njëra-tjetrën, pasi pika 2 parashikon vlerësim financiar për shërbimet, ndërkohë që pika 3 përjashton në mënyrë absolute ekspertizën teknike ose profesionale, e cila përbën një formë shërbimi.
Po ashtu, pika 3 e nenit 6 vlerësojmë qe duhet te rishikohet. Mos konvertimi i donacioneve në formën e ekspertizës teknike ose profesionale në vlerë financiare, në kushtet kur ligji parashikon detyrimin e regjistrimit të donacioneve mbi pragun prej 500,000 lekësh, cënon transparencën dhe llogaridhënien, pasi donacionet në formën e ekspertizës profesionale nuk do të regjistroheshin në asnjë rast në regjistër pavarësisht nivelit të tyre.
Neni 7 “Kufizime për donatorët dhe sponsorizuesit”, pika 1, parashikon një ndalim të përgjithshëm për të qenë donator ose sponsorizues për personat fizikë ose juridikë të dënuar për vepra penale që lidhen me korrupsionin, pastrimin e parave, financimin e terrorizmit dhe vepra të tjera të ngjashme, duke e shtrirë këtë ndalim edhe në rastet kur personi i dënuar është aksionar, ortak ose administrator i personit juridik. Megjithëse ky parashikim synon të adresojë rreziqe të rëndësishme që lidhen me integritetin dhe korrupsionin, ai kërkon rishikim në funksion të natyrës së aktit të dhurimit dhe sponsorizimit, duke përcaktuar shprehimisht që personat, te cilët me vendim gjyqësor të formës së prerë, janë dënuar për vepra penale që lidhen me korrupsionin, pastrimin e produkteve të veprës penale, financimin e terrorizmit, evazionin fiskal, krimin e organizuar ose shpërdorimin e fondeve publike, dhe që nuk janë rehabilituar ligjërisht në përputhje me Kodin Penal, nuk lejohen të veprojnë si dhurues ose sponsorizues sipas këtij projektligji.
E drejta shqiptare njeh institucionin e rehabilitimit, qoftë automatik apo gjyqësor, dhe pas rehabilitimit personi konsiderohet juridikisht si i padënuar, përveç rasteve kur ligji parashikon shprehimisht ndryshe. Çdo dispozitë e projektligjit që kufizon donacionet ose sponsorizimet nga persona të dënuar për korrupsion, pastrim parash ose evazion fiskal duhet, për rrjedhojë, të përcaktojë qartë nëse zbatohet vetëm për dënime të pa rehabilituara apo edhe pas rehabilitimit. Nëse ligji nuk e përcakton qartë dhe shprehimisht ndryshe, këto kufizime rrezikojnë të cenojnë efektin juridik dhe qëllimin e rehabilitimit dhe përbëjnë ndëshkim përtej dënimit të dhënë nga gjykata, pa marrë parasysh rëndësinë e veprës penale, kalimin e kohës dhe sjelljen e mëvonshme të ligjshme. Megjithëse kufizime me efekte më afatgjata mund të justifikohen për vepra të rënda financiare, rehabilitimi mbetet juridikisht i rëndësishëm, përveç rasteve kur përjashtohet shprehimisht nga Kushtetuta ose nga një ligj i posaçëm. Çdo tejkalim i tij duhet të jetë i shprehur qartë, i kufizuar dhe i justifikuar në aspektin kushtetues. Heshtja ligjore nuk mjafton.
Neni 9 “Dokumentet e kërkuara për shkak të ligjit”, pika 1 citon “Përpara lidhjes së kontratës së sponsorizimit, sponsorizuesi dorëzon pranë përfituesit të sponsorizimit dokumentacionin që vërteton se përmbush kriteret për të qenë sponsorizues.” Termi “kritere” është i paqartë se cfarë nënkupton pasi në projektligj nuk janë të përcaktuara kriteret për të qenë sponsorizues. Sugjerojmë që të rregullohet shprehimisht “Përpara lidhjes së kontratës së sponsorizimit, sponsorizuesi dorëzon pranë përfituesit të sponsorizimit dokumentacionin e mëposhtëm”.

Pika 2, e nenit 9 parashikon një listë të gjerë dokumentesh në formë origjinale ose të njehsuara me origjinalin. Në formën aktuale, këto kërkesa krijojnë një barrë administrative jo proporcionale dhe i afrohen më shumë një regjimi kontrolli tipik për prokurimin publik sesa natyrës vullnetare të sponsorizimit. Veçanërisht problematike është shtrirja e verifikimeve penale dhe e vetëdeklarimeve edhe mbi aksionerët ose ortakët e personit juridik, të cilët nuk janë palë kontraktore dhe nuk ushtrojnë domosdoshmërisht kompetenca përfaqësimi, administrimi apo kontrolli mbi aktin e sponsorizimit. Ndërsa formulime të hapura si “çdo dokument tjetër që çmohet i nevojshëm” rrisin rrezikun e arbitraritetit. Në këtë kontekst, sugjerohet rishikimi dhe thjeshtimi i kërkesave dokumentare përmes një qasjeje të diferencuar sipas nivelit të sponsorizimit, në përputhje me praktikat evropiane që aplikojnë mekanizma të shkallëzuar rregullimi. Këto praktika bazohen në parimin e proporcionalitetit dhe në vlerësimin e rrezikut, duke parashikuar kërkesa minimale dokumentacioni për sponsorizimet me ndikim dhe ekspozim të kufizuar, si dhe kërkesa më të detajuara vetëm në rastet kur niveli i sponsorizimit dhe rreziku i lidhur me të janë më të larta. Në këtë kuadër, për sponsorizimet me nivel të ulët, që në praktikën evropiane zakonisht konsiderohen deri në 3,000 euro, dokumentacioni duhet të kufizohet në elementet thelbësore që garantojnë identifikimin e palëve dhe ligjshmërinë bazë të transaksionit, në përputhje me praktikat e ndjekura në vende si Belgjika, Holanda dhe Zvicra, ku për sponsorizime ose donacione me vlerë të ulët kërkohet vetëm dokumentacion bazë dhe nuk aplikohen verifikime të zgjeruara. Konkretisht, dokumentacioni duhet të përfshijë kontratën e sponsorizimit, dokumentin e identifikimit të përfaqësuesit ligjor dhe një vetëdeklaratë mbi përmbushjen e detyrimeve tatimore.
Për sponsorizimet me nivel të ndërmjetëm, që në praktikën evropiane zakonisht shtrihen nga 10,000 – 20,000 Euro, mund të parashikohet dokumentacion shtesë i kufizuar dhe i mirëpërcaktuar, i fokusuar kryesisht në verifikimin formal të statusit fiskal të sponsorizuesit, në përputhje me qasjen e ndjekur në Gjermani, Itali dhe Francë, ku edhe për sponsorizime me vlerë disa mijëra euro nuk kërkohen certifikata gjyqësore apo verifikime të zgjeruara penale, por kërkesa kryesore mbetet te gjurmueshmëria e pagesës, kontrata përkatëse dhe dokumentet që vërtetojnë përmbushjen e detyrimeve tatimore.
Vetëm në rastet e sponsorizimeve me nivel të lartë, përtej vlerave të përmendura më sipër, duhet të kërkohet dokumentacion më i plotë, përfshirë certifikatën e gjendjes gjyqësore të përfaqësuesit ligjor dhe dokumente zyrtare mbi gjendjen financiare të sponsorizuesit, në përputhje me parimin se intensiteti i kontrollit duhet të jetë proporcional me nivelin e rrezikut dhe vlerën e sponsorizimit. Kjo qasje është në linjë me praktikat e aplikuara në Francë, Spanjë dhe Finlandë, ku verifikimet e thelluara dhe kërkesat dokumentare të zgjeruara aktivizohen vetëm për sponsorizime me vlera të larta ose për marrëdhënie shumëvjeçare që krijojnë ekspozim më të madh financiar ose reputacional.

Neni 10 “Regjistri Kombëtar Elektronik i Donacioneve dhe Sponsorizimeve”, pika 2, parashikon se të dhënat e Regjistrit nuk janë të aksesueshme për publikun kur përfitues të sponsorizimeve janë organizatat jofitimprurëse, organizatat sportive, shoqëritë sportive, subjektet tregtare dhe individët. Ky parashikim, në vetvete, konfirmon se ligjvënësi pranon ekzistencën e regjimeve të diferencuara transparence për kategori të caktuara përfituesish. Në këtë kuadër, duke qenë se sponsorizimet për organizatat jofitimprurëse janë tashmë subjekt i rregullimeve specifike përmes kuadrit tatimor dhe mekanizmave të parandalimit të pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit (AML/CFT), sugjerohet që sponsorizime për organizatat jofitimprurëse të mos përfshihen në fushën e zbatimit të këtij ligji, dhe të mos jenë pjesë e regjistrit kombëtar elektronik të donacioneve dhe sponsorizimeve. Përfshirja e tyre krijon mbivendosje rregullatore dhe rrezikon të shtojë kërkesa administrative të panevojshme, pa rritur realisht nivelin e transparencës ose të mbrojtjes së interesit publik, sikundër është argumentuar më sipër në dokument.

Neni 13 “Shmangia e konfliktit të interesave” përmban dispozita të tepërta dhe jo proporcionale, të shtrira në të gjitha nivelet organizative, që shkojnë përtej nevojës reale për adresimin e konfliktit të interesit. Duke qenë se donacionet dhe sponsorizimet lejohen vetëm pas filtrave të interesit publik dhe në mungesë të mekanizmave nxitës, këto parashikime krijojnë mbivendosje me legjislacionin ekzistues dhe barrë të panevojshme rregullatore. Për këtë arsye, rekomandohet thjeshtimi i dispozitës, me fokus në parimet bazë dhe referim te legjislacioni i përgjithshëm në fuqi.
Neni 14 “Lehtësirat tatimore” dhe neni 15 “Lehtësirat tatimore në fushën e artit, sportit dhe kulturës” nuk duhet të jenë objekt i këtij ligji. Pavarësisht nga sa më sipër, duke mbetur koherent në sugjerimin për heqjen nga projektligjit të neneve 14 dhe 15, vlerësojmë sa parashikimet e këtyre neneve paraqesin disa problematika si më poshtë:

Neni 14, “Lehtësirat tatimore” pika 1, shkronja a), parashikon se subjekteve, persona fizikë ose juridikë që paguajnë tatim mbi fitimin sipas ligjit nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar, shuma e sponsorizuar u njihet si shpenzim i zbritshëm jo më pak se 3 (tre) për qind të tatim-fitimit. Ndërkohë, neni 50, pika p), nënndarja iv), e Ligjit Nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar, parashikon se kufiri i zbritjes për sponsorizimet është deri në masën 3 për qind të fitimit para tatimit. Ky formulim është konceptualisht i pasaktë dhe krijon paqartësi në zbatim, duke devijuar nga struktura bazë e skemës së zbritjeve tatimore. Për këtë arsye, rekomandohet që neni 14 të harmonizohet plotësisht me Ligjin Nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar, duke përdorur të njëjtën bazë llogaritjeje dhe duke shmangur çdo formulim që ndryshon ose shtrembëron thelbin e lehtësisë tatimore të parashikuar në legjislacionin në fuqi. Formulimi “jo më pak se 3 për qind e tatim-fitimit” e shndërron kufirin nga maksimal siç parashikohet në Ligjin Nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar, në një kufi minimal, çka sjell pasoja të paarsyeshme në zbatim. Në këtë mënyrë, rezulton se sponsorizimet nën këtë prag nuk do të njiheshin si shpenzim i zbritshëm, duke krijuar në mënyrë të tërthortë prezumimin se subjektet që sponsorizojnë në vlera më të ulëta nuk përfitojnë lehtësi tatimore.

Neni 14, pika 2 parashikon se sponsorizuesi duhet të dorëzojë kopje të kontratës së sponsorizimit, raportin për përdorimin e sponsorizimit dhe dokumente të tjera provuese në organet tatimore. Referimi i përgjithshëm ndaj “dokumenteve të tjera provuese sipas kërkesave të legjislacionit tatimor në fuqi”, pa një përcaktim minimal të llojit, qëllimit apo kufijve të tyre, krijon paqartësi për sponsorizuesin dhe hap mundësi për kërkesa shtesë diskrecionale nga administrata tatimore. Duke qenë se kontrata e sponsorizimit dhe dokumentacioni financiar përkatës përbëjnë bazën provuese për verifikimin tatimor, kjo formulë e hapur rrezikon të shtojë barrë administrative të panevojshme për sponsorizuesit, duke rezultuar në reduktim të sponsorizimeve, sidomos në sektorin jofitimprurës ku vlera e sponsorizimeve është relativisht e vogël.

Neni 15 i projektligjit parashikon një mekanizëm të ndryshëm fiskal nga ai i Ligjit Nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat” i ndryshuar. Përkatësisht, pika 1 e nenit citon “Sponsorizuesit e veprimtarive publike në fushat e artit, kulturës dhe sportit, të cilët paguajnë tatim mbi fitimin sipas ligjit nr.29/2023 "Për tatimin mbi të ardhurat", të ndryshuar, shuma e sponsorizuar u zbritet deri në masën 30% (tridhjetë) përqind të tatim fitimit, të vitit paraardhës fiskal.”. Neni 50, pika p, nënndarja ii. përcakton se “shpenzimet e mëposhtme nuk janë të zbritshme kur tejkalojnë masën 5 përqind të tatimit për veprimtarinë sportive. Shumat e sponsorizuara brenda kufirit të mësipërm për veprimtarinë e ekipeve sportive, pjesë e organizatave sportive, federatave sportive, komiteteve olimpike si dhe sportistëve të nivelit të lartë të cilët kanë fituar tituj për meritë në sport, të njohura nga legjislacioni në fuqi i fushës për efekt të përllogaritjes të tatimit mbi fitimin e periudhës tatimore janë të zbritshme sa trefishi i vlerës së shumës së sponsorizuar... Kjo dispozitë zbatohet vetëm për entitetet sponsorizuese, të cilat realizojnë fitim të tatueshëm mbi 100 milion lekë”. Në këtë rast kemi dy mekanizma të ndryshëm fiskalë: njëri parashikon zbritje direkte nga tatim-fitimi (neni 15 i projektligjit), ndërsa tjetri trajton sponsorizimet si shpenzime të zbritshme ose trefish të zbritjes në bazën e tatimit (Ligji Nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, i ndryshuar), duke ndërhyrë në faza të ndryshme të llogaritjes së tatimit. Këto dy mekanizma veprojnë në faza të ndryshme të kalkulimit të tatimit dhe prodhojnë efekte fiskale të ndryshme. Projektligji nuk qartëson marrëdhënien ndërmjet tyre, duke mos përcaktuar nëse ato zbatohen në mënyrë alternative, plotësojnë njëra-tjetrën apo zbatohen paralelisht, çka krijon paqartësi në kalkulimin e detyrimit tatimor dhe rrezik për mbivendosje normative dhe zbatim të pabarabartë.

Neni 15 “Lehtësirat tatimore në fushën e artit, sportit dhe kulturës”, pika 4, parashikon se “të ardhurat nga sponsorizimi janë të ardhura të patatueshme për përfituesin e sponsorizimit”. Në relacionin shpjegues përcaktohet shprehimisht se ky përjashtim tatimor zbatohet për të gjitha sponsorizimet, pa dallim fushe, forme apo qëllimi, rezulton i sqaruar, ndërkohë kjo nuk reflektohet shprehimisht në tekstin e projektligjit, i cili i kufizon këto lehtësira vetëm në fushën e artit, sportit dhe kulturës. Ky përcaktim në projektligj, në kundërshtim me parimin e shprehuzar në relacionin shpjegues krijon një diferencim të pajustifikuar midis fushave të sponsorizimit dhe krijon paqartësi normative.

Neni 15, pika 6, parashikon se “sponsorizuesi dorëzon në organet tatimore kopje të kontratës së sponsorizimit, mandatet e transfertave, si dhe dokumente të tjera provuese sipas kërkesave të legjislacionit tatimor në fuqi”. Në vlerësimin tonë, ky parashikim përbën një mbirregullim, pasi detyrimi për dorëzimin e mandateve të transfertave shkon përtej nevojës së verifikimit tatimor dhe i ngarkon organet tatimore me funksione kontrolli dhe ruajtjeje dokumentacioni që tejkalojnë kompetencat e tyre ligjore, të cilat janë tashmë të mbuluara nga mekanizmat ekzistues të deklarimit dhe kontrollit tatimor.

Neni 18, “Interesi publik në fushën e artit, sportit dhe kulturës”, pika 1, parashikon që, përpara lidhjes së kontratës së sponsorizimit, ministria përgjegjëse, me kërkesë të përfituesit, lëshon një vërtetim që konfirmon se sponsorizimi përbën interes publik. Ky parashikim ngre shqetësime në raport me parimin e pavarësisë dhe të proporcionalitetit, pasi vendos një kërkesë procedurale të detyrueshme për të gjitha sponsorizimet, pa dallim sipas vlerës së tyre, duke krijuar barriera administrative të panevojshme, veçanërisht për sponsorizimet e vogla ndaj organizatave jofitimprurëse. Për më tepër, lëshimi i vërtetimit përbën një procedurë të tepërt dhe krijon hapësirë për konkurrencë të pandershme ndërmjet shtetit dhe sektorit jofitimprurës në përfitimin e sponsorizimeve. Ndërsa një mekanizëm i tillë mund të jetë i justifikueshëm për sponsorizime me vlerë të lartë, ai nuk është i përshtatur për sponsorizime të vogla. Për këtë arsye, vlerësohet e nevojshme përcaktimi i një pragu të qartë mbi të cilin kërkohet lëshimi i vërtetimit, si dhe parashikimi shprehimisht i së drejtës për ankimim ndaj vendimit të ministrisë, në funksion të arsyes, proporcionalitetit dhe sigurisë juridike, një e drejtë që në këtë projektligj mungon.

Neni 19, “Raportimi për realizimin e sponsorizimit”, parashikon hartimin e një raporti të përbashkët nga sponsorizuesi dhe përfituesi i sponsorizimit, por kërkesa për paraqitjen e këtij raporti, përveç kontratës së sponsorizimit, nuk argumentohet qartë në relacion për sa i përket funksionit dhe vlerës së tij shtesë, duke qenë se kontrata përbën dokumentin bazë ligjor dhe provues të marrëdhënies së sponsorizimit. Për më tepër, detyrimi për dorëzimin e raportit pranë dy institucioneve të ndryshme – organeve tatimore dhe ministrisë përgjegjëse (në rastin e individëve që përfaqësojnë Republikën e Shqipërisë në aktivitete ndërkombëtare në fushën e artit, sportit, kulturës) – krijon mbivendosje procedurale, raportim të dyfishtë dhe barrë administrative të panevojshme për palët, në mungesë të një ndarjeje të qartë të kompetencave dhe qëllimit të përdorimit të këtij dokumenti, duke cenuar parimin e proporcionalitetit dhe duke komplikuar në mënyrë të pajustifikuar procesin e sponsorizimit.

Neni 20, “Kufizimi për organet publike”, pika 2, parashikon se “organet publike nuk duhet të ndikojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë ose të tërthortë në mbledhjen e donacioneve, që synojnë mbështetjen e shërbimeve të drejtpërdrejta të ofruara nga shteti pa pagesë”. Ky formulim është i paqartë dhe deklarativ dhe ka nevojë për rishikim.

Neni 21 “Qasja në informacion”, pika 1, parashikon se “kontrata e sponsorizimit është informacion publik në kuptim të ligjit nr. 119/2014 ‘Për të Drejtën e Informimit’, i ndryshuar”. Megjithatë, siç është argumentuar më sipër, organizatat e sektorit jofitimprurës nuk janë subjekte të këtij ligji dhe, për rrjedhojë, kontratat e sponsorizimit ku përfitues është sektori jofitimprurës (nëse mbeten subjekt i ligjit) nuk mund të konsiderohen informacion publik në kuptim të legjislacionit për të drejtën e informimit, çka krijon paqartësi normative dhe rrezik për zbatim të pasaktë të dispozitës.

Neni 23, “Thirrja e hapur për sponsorizime”, parashikon se thirrja për sponsorizim shoqërohet me kriteret që organi publik merr në konsideratë në procesin e përzgjedhjes, në referim të rregullave të këtij ligji. Megjithatë, duke qenë se kjo dispozitë në thelb rregullon elemente konkurrimi dhe përzgjedhjeje, rezulton e domosdoshme që kriteret përkatëse të përcaktohen qartë dhe shprehimisht në ligj dhe në aktet nënligjore përkatëse, me qëllim garantimin e transparencës, barazisë së trajtimit dhe shmangien e çdo diskrecioni të pajustifikuar në procesin e sponsorizimit.
Pika 3 e këtij neni, e cila citon se “thirrja për sponsorizim shoqërohet me kriteret që organi publik mban në konsideratë në përzgjedhjen e të sponsorizuarve”, duket se përmban një lapsus terminologjik, pasi, logjikisht dhe në përputhje me qëllimin e dispozitës, referenca duhet të jetë ndaj “sponsorizuesve” dhe jo “të sponsorizuarve”.

Neni 24, “Donacionet në organet publike”, pikat 6 dhe 7, parashikojnë se organi publik, përpara pranimit të një donacioni nga një individ ose person juridik i huaj, njofton organin epror dhe, gjatë procesit të pranimit dhe lidhjes së marrëveshjes, merr të gjitha masat e nevojshme për të garantuar sigurinë kombëtare, pavarësinë dhe paanshmërinë në vendimmarrje, si dhe integritetin institucional. Megjithatë, këto dispozita mbeten të paqarta, pasi nuk përcaktojnë kriteret konkrete mbi bazën e të cilave do të vlerësohen donacionet e huaja në funksion të mbrojtjes së sigurisë kombëtare, ndërkohë që për donacionet nga burime vendase ligji parashikon shprehimisht mekanizmat dhe subjektet përgjegjëse për verifikim. Mungesa e këtyre kritereve dhe procedurave për donacionet e huaja krijon pasiguri juridike dhe hapësirë për interpretim diskrecional, andaj nevojitet një qartësi mbi këtë pikë.

Neni 27, “Sanksionet administrative”, pika 3, parashikon se pranimi i sponsorizimeve të paligjshme përbën kundërvajtje administrative dhe ndëshkohet me gjobë në masën nga 200.000 deri në 300.000 lekë, pavarësisht shumës së sponsorizimit. Ky parashikim ngre shqetësime serioze në raport me parimin e proporcionalitetit, pasi vendos një sanksion fiks dhe relativisht të lartë, pa marrë në konsideratë natyrën e shkeljes, rrezikshmërinë e saj konkrete apo vlerën e sponsorizimit të përfituar. Sipas parimeve të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, masat ndëshkuese administrative duhet të jenë të përshtatshme, të domosdoshme dhe të arsyeshme në raport me qëllimin që synohet të arrihet. Vendosja e sanksioneve të njëjta për shkelje me peshë dhe pasoja të ndryshme rrezikon të prodhojë masa më të ashpra sesa kërkohet për arritjen e objektivit ligjor, duke krijuar ndëshkime të pajustifikuara për shkelje formale ose me ndikim të kufizuar. Për më tepër, mungesa e një lidhjeje të qartë ndërmjet masës së gjobës dhe vlerës së sponsorizimit apo ndikimit financiar të shkeljes cenon kërkesën për qartësi dhe parashikueshmëri të normës juridike, duke i ekspozuar subjektet ndaj sanksione potencialisht arbitrare. Në këtë kuadër, vlerësohet e nevojshme që sistemi i sanksioneve të diferencohet sipas peshës së shkeljes dhe të reflektojë një raport të drejtë ndërmjet masës ndëshkuese dhe pasojave reale të veprimit të kundërligjshëm.

Neni 30, “Dispozitat tranzitore”, parashikon se kontratat e sponsorizimit dhe procedurat e filluara për lehtësirat tatimore përpara hyrjes në fuqi të këtij ligji trajtohen sipas ligjit në fuqi në momentin e nënshkrimit të kontratës së sponsorizimit. Megjithatë, ky parashikim rezulton jashtë objektit të projektligjit “Për donacionet dhe sponsorizimet”, i cili nuk ka për qëllim rregullimin e regjimit të përgjithshëm të lehtësirave tatimore dhe parashikon vetëm dy elemente të kufizuara fiskale, të cilat rregullohen tashmë nga legjislacioni për tatimin mbi të ardhurat. Për rrjedhojë, çdo referencë lidhur me trajtimin tranzitor të lehtësirave tatimore duhet të jetë e referuar shprehimisht dhe ekskluzivisht kuadrit tatimor në fuqi, në funksion të koherencës normative dhe sigurisë juridike.

Neni 1 ( pika 1, 2) SHËNIM: Qëllimi është i qartë dhe i gjerë, por mungon një theksim i posaçëm që ligji synon edhe nxitjen aktive të sponsorizimeve, jo vetëm rregullimin dhe kontrollin e tyre, veçanërisht në kulturë dhe art. Ne mendojmë se Regjistri Elektronik Kombëtar për Donacionet dhe Sponsorizimet nuk është i nevojshëm; të dhënat për donacionet dhe sponsorizimet janë informacion që i jepet drejtpërdrejt dhe tërthorazi organeve tatimore. Krijimi i një regjistri të ri është duplikativ, rrit hallkat burokratike, rrit koston e pajtueshmërisë, dhe krijon probleme për konfidencialitetin dhe privatësisë)
Neni 2 Fushat janë të listuara saktë, por kultura dhe arti kërkojnë trajtim të diferencuar, për shkak të natyrës jofitimprurëse dhe kreative formave jo-formale të organizimit. Pika (ë) të riformulohet “ë) të drejtat e njeriut; Sfera e të drejtave të njeriut është gjithëpërfshirëse dhe një kategorizim shtesë është i panevojshëm. të shtohet një pikë tjetër, (...) përkujdesja ndaj moshës së tretë;
Neni 3, SHËNIM: Përkufizimet janë teknike dhe të sakta, por:
• koncepti i “promovimit” mbetet i paqartë në kufirin me reklamën;
• mungon përkufizimi i artistit të pavarur / operatorit kulturor individual si subjekt i veçantë.
• Në pikën 10 kemi sugjeruar pjesëzën “përfshirë” me qëllim që të zgjerohet sfera e përfituesit përtej përfaqësimit jashtë shtetit.
• Ne jemi kundër ekzistencës së Regjistrit Elektronik Kombëtar të Donacioneve dhe Sponsporizimeve

Neni 4, SHËNIM:
• Ligji përjashton praktikisht artistët e pavarur dhe kolektivet informale, duke i njohur individët vetëm kur përfaqësojnë Shtetin jashtë vendit. Kjo bie ndesh me realitetin kulturor dhe favorizon struktura të mëdha, formale dhe “marketing-oriented”. Neni e është riformuluar që të jetë më i hapur, gjithëpërfshirës dhe jokufizues;
• Nevojitet njohje eksplicite e artistëve të pavarur dhe producentëve individualë, të regjistruar ose jo si OJF, si përfitues legjitimë sponsorizimi.

Neni 5, SHËNIM: Parimet janë standarde dhe pozitive, por zbatimi i tyre shkon më shumë drejt kontrollit administrativ, sesa balancimit me lirinë krijuese dhe autonominë kulturore.
Për këtë kemi sugjeruar një shtesë në nenin 5.1. Kemi bërë edhe një shtesë në nenin 5.2 me qëllim ruajtjen e privatësisë, çka stimulon donacione nga donatorë që duan të ruajnë anonimatin në public (kjo nuk përjashton kurrsesi përmbushjen e detyrimeve tatimore).


Neni 6 SHËNIM: Njohja e sponsorizimeve jo-financiare është pozitive, por ekspertiza artistike dhe mbështetja në natyrë mbeten të nënvlerësuara dhe pa incentiva reale.
Kemi një shqetësim parimor lidhur me monopolin e bankave në kryerjen e pagesave në Republikën e Shqipërisë. Për këtë qëllim propozojmë një formulim më elastik, që mundëson kryerjen e pagesave përmes bankave, institucioneve të tjera financiare që merren me pagesat, si dhe pagesat në të holla (cash) përderisa leku mbetet monedhë zyrtare në Republikën e Shqipërisë dhe qarkullimi i parasë cash rregullohet me legjislacionin bankar dhe me aktet që lidhen me pagesat.
Neni 7 SHËNIM: Kufizimet për organet publike janë të justifikuara, por për subjektet kulturore krijohet paqartësi: lejohet sponsorizimi nga industri të ndaluara për shtetin, por mungon qartësi se çfarë quhet shkelje konkrete.
Ne jemi absolutisht kundër nenin 7.8 Koncepti i anonimatit duket se nuk është i qartë për hartuesit e projektligjit. Anonimat absolut nuk ka. Një donator anonim është tërësisht i identifikueshëm për institucionet e pagesave (ne refuzojmë të njohim monopoolin banker në fushën e pagesave) dhe për organet tatimore. Përkundrazi, donacionet anonime janë thelbësore, pasi nxisin donacione nga persona fizikë dhe juridikë që dëshirojnë të ndihmojnë një kauzë apo projekt të caktuar, dhe njëkohësisht nuk duan që të bëhen pre e kërkesave për donacione të tjera nga publiku i gjerë. Mendojmë që pika 8 e nenit 7 është e dëmshme për qëllimin e ligjit dhe duhet hequr,
Neni 8 SHËNIM: Model kontraktor i ndërtuar për marrëdhënie korporative; mungon fleksibiliteti për projekte të vogla kulturore dhe artistike. Për të siguruar pajtueshmërinë me legjislacionion civil është bërë sugjerimi në nenin 8.1

Neni 9 SHËNIM:
• Procedura është disproporcionale për sektorin kulturor të pavarur.
• Krijon barriera serioze për artistë, hapësira alternative dhe OJF të vogla.
Nevojiten procedura të thjeshtuara për sponsorizime me vlerë të ulët në art dhe kulturë. Për mendimin tonë neni 9 është i mbingarkuar, Duhet të thjeshtohen shumë procedurat dhe dokumentacioni i kërkuar.
Neni 10, SHËNIM:
• Nevojitet publikim minimal vjetor i të dhënave të përmbledhura për kulturën per efekt statistikor. Parimisht ne jemi kundër ekzistencës së Regjistrit.

Neni 11
SHËNIM: Logjikë e saktë për fondet publike, por tepër e ngurtë për projekte artistike te pavarura, të cilat shpesh evoluojnë gjatë procesit krijues. Jemi për heqjen e pikës 2

Neni 12 SHËNIM: Standard i pranueshëm, pa problematika specifike.
Neni 13 SHËNIM: I nevojshëm, por rregullat janë të ndërtuara për struktura formale; vështirë të aplikueshme për kolektive artistike dhe iniciativa informale.

Neni 14 SHËNIM: Ka nje barre te shtuar administrative per sponsorizuesin, duke frenuar sponsorizimet, vecanerisht ne sektori e artit dhe kultures qe marin mbeshtetje te vogel financiare ne krahasim me sportet. Ne jemi të mendimit që aspektet fiskale/tatimore të këtij projektligji të harmonizohen me legjislacionin tatimor dhe t’i lihen atij ekskluzivisht.

Neni 15 SHËNIM:
• Lehtësitë janë të larta në teori, por të paarritshme në praktikë për sponsorizime të vogla dhe biznese lokale. Ne jemi të mendimit që aspektet fiskale/tatimore të këtij projektligji të harmonizohen me legjislacionin tatimor dhe t’i lihen atij ekskluzivisht.
• Duhet skemë e posaçme për sponsorizime të vogla dhe mbështetje në natyrë

Neni 16, SHËNIM: Neni është i tepërt.

Neni 17 SHËNIM:
• Kontroll i ndërtuar mbi logjikën e subjekteve të mëdha.
• Rrezikon të shndërrohet në barrë frenuese për sektorin kulturor të pavarur.
• Duhet raportim proporcional dhe kontroll pas-faktik, jo diskrecional.
Neni 18, SHËNIM:

Procedura e certifikimit duhet të jetë e thjeshtë dhe e drejtpërdrejtë, që të shmangë burokracinë, hallkat e tepërta, korrupsionin. Shtesa e propozuar nga ne synon thjeshtimin e procedurave dhe afirmimin e rolit të ministrisë sidomos në raste shkeljeje. Dispozita synon rol aktiv të Ministerisë në rast moscertifikimi.

• Certifikimi paraprak nga ministria përbën rrezik serioz për:
• ndërhyrje politike dhe administrative,
• subjektivitet dhe klientelizëm,
• censurë indirekte të artit dhe krijimtarisë.
(p.s Arti nuk duhet t’i nënshtrohet miratimit paraprak institucional)
• Lehtësitë tatimore janë në thelb fonde publike indirekte (të ardhura fiskale të munguara), ndaj:
• duhet të justifikohen vetëm përmes një interesi publik kulturor të qartë,
• nuk duhet të përfitojnë aktivitete me karakter kryesisht komercial apo promovues privat.
• Rreziku i banalizimit dhe komercializimit të kulturës rritet nëse mungon një dallim i qartë midis:
• kulturës si interes publik dhe
• aktiviteteve me karakter dominues argëtues ose reklamues.
• Zgjidhjet e rekomanduara për shmangien e diskrecionit:
1. Certifikim automatik i interesit publik për projekte që:
• janë financuar më parë nga Ministria e Kulturës mbi bazë merite,
• janë shpallur fituese në programe të Bashkimit Evropian (Creative Europe, Erasmus+, Horizon Europe, CERV, Interreg/IPA III, New European Bauhaus, etj.).
Këto programe tashmë aplikojnë standarde të larta profesionale dhe ndërkombëtare.
2. Komision i përbashkët dhe i balancuar (50% – 50%):
• përfaqësues të ministrisë,
• ekspertë të pavarur nga skena kulturore,
për të garantuar pluralizëm, transparencë dhe vlerësim profesional.
• Modeli europian bazohet në:
1. përkufizime të qarta ligjore të kulturës,
2. vlerësim profesional të pavarur nga komisione apo borde ekspertësh,
duke garantuar qartësi juridike, fleksibilitet interpretues dhe mbrojtje të lirisë artistike.

Neni 19, SHËNIM:Raportimi është i rëndësishëm, por duhet të jetë përmbajtësor, konciz dhe narrativ për artin, jo thjesht financiar.

Neni 20, Kemi bërë një korigjim drejtshkrimor në pikën 1.
Pika, 2 duhet të bëjë përjashtim për bibliotekat. Eshtë i domosdoshëm për stimulimin e këtij sektori me rëndësi kritike për kulturën kombëtare.

Neni 25, Nenet 20–25
SHËNIM: Rregullat për organet publike janë të forta dhe të nevojshme, por krijohet pabarazi në barrën administrative mes shtetit dhe përfituesve kulturorë të vegjël.

Neni 27 SHËNIM:
• Gjobat për përfituesit jo-publikë janë disproporcionale krahasuar me organet publike.
• Nuk është e qartë çfarë përbën “sponsorizim të paligjshëm” për kulturën, duke krijuar pasiguri juridike.
• Përsërisim qëndrimin tonë kundër Regjistrit.

Neni 29 SHËNIM:
• Aktet nënligjore delegojnë shumë kompetenca dhe rrisin rrezikun e centralizimit dhe diskrecionit administrativ.
• Vërtetimi i interesit publik vetëm për kulturën është i panevojshëm dhe potencialisht i rrezikshëm.

Neni 31, SHENIM: Ky projektligj:
• rregullon mirë kontrollin fiskal,
• por nuk e kupton mjaftueshëm realitetin e artit dhe kulturës së pavarur.
• rrezikon të përjashtojë pikërisht ata aktorë që prodhojnë vlerë kulturore reale.

Komentet dhe rekomandimet nga SPK (Skena e Pavarur Kulturore)

Më datë 4 Maj 2013, pas një sërë takimish dhe konsultimesh me organizata dhe individë që operojnë në fushën e artit dhe kulturës u vendos krijimi i RRJETIT Skena e Pavarur Kulturore (SPK)

Më poshtë motivacioni që çoi në këtë vendim:
Nisur nga nevoja dhe dëshira për një bashkëpunim më të ngushtë brenda Skenës së Pavarur Kulturore (SPK), organizata të shoqërisë civile dhe individë që operojnë në fushën e artit dhe kulturës, vendosën të bashkojnë forcat për të nxitur energjitë krijuese, për të mbështetur prodhimin dhe inovacionin kulturor, forcimin e kapaciteteve menaxheriale, zhvillimin e dialogut kulturor, në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar dhe për të ndërtuar një klimë të qëndrueshme të Skenës së Pavarur Kulturore.
Nevoja për të krijuar këtë RRJET lindi nga mungesa e lehtësirave për veprimtaritë kulturore e artistike, mosfinancimi dhe pabarazia e aksesit ndaj fondeve publike për artin dhe kulturën në Shqipëri.
Qëllimi kryesor i SPK është të sigurojë kushte të barabarta veprimtarie të krahasuara me ato të institucioneve publike, dhe të përmirësojë pozicionin e njerëzve të kulturës dhe artit në shoqëri.
Bazuar në mirëkuptimin reciprok, në harmoni me identitetin dhe misionin e secilës organizatë dhe të individëve, SPK u krijua si një RRJET i hapur jo-formal, me dimension publik, e fokusuar në zhvillimin dhe mirëfunksionimin e Skenës së Pavarur Kulturore në Shqipëri. Të gjithë themeluesit bashkuan vullnetin dhe nevojën për një bashkëpunim në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar me Skenat e Pavarura në Ballkanin Perëndimor. Rrjeti u krijua si një platformë që synon të ndikojë publikun, dhe autoritetet shtetërore që të krijojnë kushtet dhe legjislacionin e përshtatshëm që kjo skenë të funksionojë.



Bazuar në këto parime SPK ka për qëllim:

Krijimin e një RRJETI që përfshin organizata kulturore, profesionistë dhe artistë të pavarur.
Demokratizimin e pjesëmarrjes dhe vendimmarrjes së aktorëve të përfshirë në këtë RRJET
Krijimin e një RRJETI me karakter dinamik, e cila vepron në territorin e Republikës së Shqipërisë, në mbarë hapësirën Shqiptare, e më gjerë
Përmirësimin e politikave kulturore që do të nxisnin një zhvillim më të shpejtë kulturor

Fushat e veprimit qe mbulon SPK

politika kulturore, kerkim/statistika/tregues kulturor, industri krijuese, trashëgimi kulturore,
turizem kulturor, kinema, arte pamore, muzike, arte skenike, legjislacion/konsultim/advocacy, marketing kulturor, menaxhim arti, kulture e dixhitalizuar, diversitet kulturor, bashkepunim nderkulturor, media kulturore, botime

Deklaratë e përbashkët nga Albanian Visual Arts Network dhe United Nations Association Albania

Projektligji “Për donacionet dhe sponsorizimet” është një projektligj i shumë pritur për komunitetin dhe ekosistemin e artit dhe kulturës në Shqipëri, një nevojë e artikuluar prej kohësh nga komuniteti artistik në forume dhe takime me politikëbërësit, si dhe e evidentuar në dokumentin e politikave “Mbi Mekanizmat e Mbështetjes Financiare dhe Burimeve për Artet Pamore në Shqipëri”, komisionuar nga UNAA dhe hartuar nga Gjini & Rruplli në vitin 2024.
Objektivi i ligjit është përcaktimi i parimeve, rregullave dhe procedurave për dhënien dhe pranimin e donacioneve dhe sponsorizimeve me interes publik në Republikën e Shqipërisë, si dhe nxitja e sponsorizimeve dhe donacioneve për fushat prioritare si: arti, kultura, mbrojtja e trashëgimisë, sporti dhe edukimi fizik, përmes përfitimit fiskal të diferencuar për këto fusha.
Subjekt i këtij ligji janë organet publike, organizatat jofitimprurëse, organizatat sportive, shoqëritë sportive; subjektet tregtare në fushën e prodhimit të filmit dhe industrisë audiovizive; individët që përfaqësojnë Republikën e Shqipërisë në aktivitete ndërkombëtare në fushën e artit, sportit dhe kulturës.
Projektligji parashikon gjithashtu hartimin e Regjistrit Kombëtar Elektronik të Donacioneve dhe Sponsorizimeve, sipas modelit italian të transparencës Art Bonus.

Ai prezanton për herë të parë mekanizmin e kredisë tatimore, një model i huazuar gjithashtu nga Kosova, duke ofruar njohjen e sponsorizimit si zbritje nga detyrimi tatimor deri në 30% të tatim-fitimit, duke e bërë koston e sponsorizimit për bizneset thuajse zero ose neutrale.

Rekomandime për përmirësime të projektligjit:
1. Specifikimi i mëtejshëm i aktiviteteve me interes publik
Duke qenë se objektivi i ligjit është përcaktimi i rregullave dhe procedurave për dhënien dhe pranimin e donacioneve dhe sponsorizimeve me interes publik në Republikën e Shqipërisë, si dhe nxitja e tyre për fushat prioritare si: arti, kultura, trashëgimia kulturore, sporti dhe edukimi fizik, përmes përfitimit fiskal të diferencuar për këto fusha,
Rekomandojmë:
Të specifikohet më tej koncepti i aktivitetit me interes publik, duke përjashtuar në mënyrë të qartë aktivitetet me natyrë zbavitëse/entertainment nga përfitimi i mekanizmit të kredisë tatimore.

2. Transparenca e organizatave jofitimprurëse
Duke pasur parasysh se objektiv i projektligjit është nxitja e sponsorizimeve dhe donacioneve për fushat prioritare si arti, kultura, trashëgimia kulturore, sporti dhe edukimi fizik, dhe duke qenë se subjekt i ligjit janë edhe organizatat jofitimprurëse të rregulluara sipas ligjit nr. 8788/2001 “Për organizatat jofitimprurëse”, i ndryshuar, të cilat nuk i nënshtrohen ligjit për të drejtën e informimit siç i nënshtrohen organet publike – e drejtë e reflektuar edhe në projektligj duke përjashtuar këto organizata nga detyrimi për ta bërë publik informacionin në Regjistrin Kombëtar Elektronik të Donacioneve dhe Sponsorizimeve,
Rekomandojmë:
Të specifikohet më tej se subjekt i përfitimit të kredisë tatimore 30% janë vetëm organizatat jofitimprurëse që ushtrojnë veprimtari në fushën e artit dhe kulturës.
Të kërkohet publikimi i informacionit për përfituesit e këtyre sponsorizimeve në Regjistrin Kombëtar Elektronik të Donacioneve dhe Sponsorizimeve.
Kjo ndërhyrje do të qartësonte më tej statusin e veçantë të organizatave jofitimprurëse dhe do të ofronte një mekanizëm më të qartë dhe transparent për monitorimin cilësor të aktiviteteve të sponsorizuara.

3. Procedurat për verifikim dhe certifikim nga Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit (MTKS)
Projektligji parashikon një proces verifikimi dhe certifikimi nga MTKS për subjektet që duan të përfitojnë sponsorizime dhe donacione, por ky proces do të përcaktohet në një moment të dytë, përmes akteve nënligjore.
Rekomandojmë:

Krijimin e një dialogu të hapur me Ministrinë e Turizmit, Kulturës dhe Sportit (MTKS) për të përcaktuar një procedurë sa më transparente dhe gjithëpërfshirëse për certifikimin dhe verifikimin e subjekteve përfituese të sponsorizimeve dhe donacioneve.